2025

Podsumowanie Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0 - 2021–2025

23.09.2025 

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0, w którym Ministerstwo Edukacji Narodowej odpowiada za Priorytet 3, ma na celu wzmacnianie kompetencji czytelniczych dzieci i młodzieży, przy jednoczesnym wspieraniu rozwoju nowoczesnych i przyjaznych przestrzeni bibliotekarskich. Program obejmuje zakup nowości wydawniczych, wyposażenie bibliotek oraz działania promujące czytanie, adresowane do różnych grup wiekowych, począwszy od placówek wychowania przedszkolnego, przez szkoły podstawowe, po biblioteki pedagogiczne. Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 realizowany w latach 2021-2025 znacząco wpłynął na rozwój bibliotek szkolnych, przedszkolnych oraz pedagogicznych, a także na wzrost czytelnictwa w Polsce. W ciągu pięciu lat do ponad 10 tysięcy bibliotek szkolnych, ponad 8 tysięcy placówek wychowania przedszkolnego oraz bibliotek pedagogicznych trafiło niemal 4,7 miliona nowych książek. Na ten cel przeznaczono ponad 138 milionów złotych.

Wzmocnienie rozwoju umiejętności na poziomie regionalnym - projekt ustawy skierowany do konsultacji

14.08.2025

Minister Edukacji skierowała do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie województwa i niektórych innych ustaw.

Jego celem jest wzmocnienie koordynacji działań na rzecz rozwoju umiejętności w polskich regionach. Projektowana ustawa realizuje jednocześnie kamień milowy A43G dla reformy A3.1. „Kadry dla nowoczesnej gospodarki: poprawa dopasowania umiejętności i kwalifikacji do wymogów rynku pracy”, ujętej w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Nowe przepisy określają zadania regionów dotyczące koordynacji polityki w dziedzinie rozwoju umiejętności oraz wprowadzają narzędzia umożliwiające samorządom województw wpływ na ofertę edukacyjną w regionie. Zasadniczym elementem zmian jest uregulowanie statusu prawnego Wojewódzkich Zespołów Koordynacji do spraw polityki umiejętności (WZK), które obecnie działają w ramach inwestycji A3.1.1 "Wsparcie rozwoju nowoczesnego szkolenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie”.

WZK będą kluczowym narzędziem realizacji Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 na poziomie regionalnym. Dla osiągnięcia celów Strategii konieczne jest zapewnienie komplementarności i synergii działań podejmowanych na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, a także zapewnienie, że rozwój umiejętności będzie miał charakter równomierny w ujęciu terytorialnym. Kluczowym założeniem jest także poprawa dopasowania oferty kształcenia i szkolenia zawodowego do potrzeb lokalnych rynków pracy, zwłaszcza w kontekście transformacji cyfrowej, zielonej oraz wdrażania nowoczesnych technologii w gospodarce.

WZK będą działać przy zarządzie województwa jako organy opiniodawczo-doradcze, a ich zadania będą obejmować m. in. opiniowanie strategii rozwoju województwa i przedstawianie rekomendacji dotyczących realizacji polityki rozwoju województwa, udział w opiniowaniu zasadności kształcenia w danym zawodzie zgodnie z potrzebami rynku pracy, opiniowanie wykazu zawodów, w których za przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może być dokonywana refundacja oraz współpraca z innymi podmiotami działającymi w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego i uczenia się przez całe życie. Skład WZK, obejmujący m.in. przedstawicieli samorządu, instytucji edukacyjnych, pracodawców, organizacji branżowych i związkowych, ma na celu zapewnienie różnorodności perspektyw w dyskusji na temat rozwoju umiejętności w różnych formach kształcenia i szkolenia oraz efektywnego wykorzystania umiejętności na rynku pracy i w aktywności społecznej.

LOWE - nowe inicjatywy

Lipiec 2025

Lokalny Ośrodek Wiedzy i Edukacji (LOWE) to nowoczesna metoda edukacji osób dorosłych, prowadzona w ramach lokalnej szkoły w zakresie rozwijania kompetencji podstawowych, pozwalających na rozwój osobisty oraz całej wspólnoty. LOWE jest określeniem nowej roli, którą szkoły mogą pełnić w aktywizowaniu dorosłych i społeczności lokalnej na rzecz rozwoju umiejętności stanowiących podstawę dla uczenia się przez całe życie, w szczególności na obszarach defaworyzowanych, oddalonych od dużych ośrodków miejskich.

Pierwsze LOWE powstały w latach 2017-2020 w ramach dwóch pilotażowych edycji Programu grantowego Ministerstwa Edukacji Narodowej. Fundacja Małopolska Izba Samorządowa, będąc operatorem w obu edycjach, utworzyła w 11 województwach 35 LOWE (łącznie powstało 150 LOWE na terenie całego kraju).

Wokół  idei LOWE powstały nowe inicjatywy i projekty, które mają celu wspieranie LOWE w rozwijaniu ich działalności, ale też wzmacnianiu nowej roli, którą szkoły prowadzące LOWE  mogą pełnić w aktywizowaniu dorosłych i społeczności lokalnej na rzecz rozwoju umiejętności stanowiących podstawę dla uczenia się przez całe życie. Akademia Edukatora Osób Dorosłych to działania służące rozwijaniu kompetencji kadry LOWE. Think Tank LOWE to przestrzeń do debaty, refleksji i wymiany wiedzy oraz doświadczeń kadry LOWE, przedstawicieli władz centralnych, regionalnych, lokalnych, niezależnych ekspertów, badaczy, naukowców i decydendów polityk publicznych w obszarze polityki edukacyjnej i – szerzej – polityki społecznej służącej poprawie umiejętności dorosłych, w tym umiejętności ważnych dla uczenia się przez całe życie oraz dla rozwoju społeczności lokalnych. Uniwersytet Ludowy LOWE wzbogaca ofertę edukacyjną dla dorosłych o unikalne metody edukacji dorosłych wypracowane w trakcie ponad 150 letniej tradycji uniwersytetów ludowych, w oparciu o tzw. pedagogię grundtvigiańską.

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa - nowa edycja

Luty 2025

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0. na lata 2021-2025 to wieloletni program rządowy, w ramach którego ponad miliard złotych zostało przeznaczonych na różne formy wsparcia i promocji czytelnictwa w Polsce. To największy i jeden z najważniejszych - z uwagi na skalę oddziaływania i budżet - programów wieloletnich Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, realizowany we współpracy z Ministerstwem Edukacji, Biblioteką Narodową, Instytutem Książki oraz Narodowym Centrum Kultury. Program ma na celu tworzenie warunków rozwoju i rozwój czytelnictwa w Polsce poprzez kształtowanie i promowanie postaw proczytelniczych oraz wzmacnianie roli bibliotek publicznych, pedagogicznych i szkolnych jako lokalnych ośrodków życia społecznego, stanowiących centrum dostępu do kultury i wiedzy. W skład NPRCz 2.0 wchodzą cztery priorytetowe obszary wsparcia, z których operatorem czwartego, obejmującego konkurs dotacyjny dla bibliotek i promocję czytelnictwa, jest Narodowe Centrum Kultury.

Reforma Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa była jedną z głównych rekomendacji z obszaru czytelnictwa podczas współKongresu Kultury. W lutym 2025 roku, rozpoczęły się prekonsultacje edycji na lata 2026-2030. Efektem prekonsultacji będzie zebranie opinii środowiska na temat działań niezbędnych z punktu widzenia rozwoju sektora literackiego. Opinie, komentarze i rekomendacje zebrane podczas prekonsultacji zostaną opublikowane na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0. Będą one stanowiły punkt odniesienia do dalszych prac, w tym konsultacji międzyrządowych i społecznych.

Wsparcie oferty uczelni w zakresie rozwoju kompetencji osób dorosłych za pośrednictwem platformy NAVOICA

3.01.2025

Tytuł Projektu: Wsparcie oferty uczelni w zakresie rozwoju kompetencji osób dorosłych za pośrednictwem platformy NAVOICA

Zadania, działania, które będą realizowane w ramach Projektu

Projekt zakłada przygotowanie i udostępnienie na platformie NAVOICA minimum 150 nowych kursów typu MOOC (ang. massive open online course), których tematyka będzie odpowiadać potrzebom osób dorosłych jako niestandardowych odbiorców szkolnictwa wyższego. Będzie obejmować treści zgodne ze zdiagnozowanymi potrzebami pracodawców i rynku pracy, które koncentrują się na wsparciu przez uczelnie idei uczenia się przez całe życie i dostosowaniu do potrzeb rozwoju gospodarki oraz kształcenia kadr na potrzeby zielonej i cyfrowej gospodarki. Kursy zostaną opracowane przez uczelnie we współpracy z pracodawcami i partnerami z otoczenia społeczno-gospodarczego oraz z metodykami e-learningu, przy czym zostaną uwzględnione wyzwania rozwojowe oraz potrzeby regionalnych rynków pracy.

Główne zadania przewidziane do realizacji w Projekcie to przygotowanie i przeprowadzenie procedury naboru ofert, opracowanie treści merytorycznych kursów e-learningowych przez uczelnie oraz publikacja kursów na platformie NAVOICA przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy.

Grupy docelowe Projektu

Grupę docelową w Projekcie stanowią uczelnie, które nie znajdują się w procesie likwidacji i jednocześnie w momencie złożenia oferty posiadają pozytywną ocenę jakości kształcenia Polskiej Komisji Akredytacyjnej na kierunku/kierunkach, których dotyczyć będą tworzone przez nie kursy. Ponadto, odbiorcami wsparcia będą wszystkie osoby dorosłe zainteresowane realizacją kursów, w tym osoby dorosłe aktywne na rynku pracy.

Cel Projektu

Celem projektu jest wsparcie rozwoju kompetencji osób dorosłych oraz idei uczenia się przez całe życie. Cel ten zostanie zrealizowany poprzez przygotowanie przez uczelnie bezpłatnych kursów typu MOOC i udostępnienie ich całemu społeczeństwu. Kursy te będą dostępne w modelu asynchronicznym na platformie edukacyjnej NAVOICA, bez limitu liczby uczestników.

Rezultaty Projektu

Rezultatem Projektu będzie przygotowanie i udostępnienie otwartych kursów e-learningowych typu MOOC na platformie NAVOICA.

Wartość Projektu (łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych):19 373 825,96 zł.

Wysokość dofinansowania ze środków europejskich (wysokość wkładu Funduszy Europejskich): 15 987 281,18 zł.

2024

Środki z Unii Europejskiej na rozwój kompetencji cyfrowych

17.05.2024

Jednym z flagowych przedsięwzięć, finansowanych z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego, są Kluby Rozwoju Cyfrowego. Będą to punkty działające w gminach, w których wszyscy chętni (a w szczególności osoby dorosłe) będą mogli rozwijać swoje umiejętności cyfrowe. Kluby będą tworzone np. w gminnych bibliotekach i ośrodkach kultury, a więc najbliżej obywateli. Obsługa klubów pomoże nam skorzystać z elektronicznych usług publicznych, np. związanych z ochroną zdrowia. Dodatkowo, organizowane będą zajęcia, mające na celu rozwój kompetencji cyfrowych osób dorosłych i poprawę umiejętności bezpiecznego korzystania z nowych technologii.

Inicjatywa jest wdrażana w trzech etapach. W trakcie pierwszego z nich, tj. projektu „KRC Wsparcie”, opracowano już we współpracy z partnerami tzw. ramy funkcjonowania Klubów Rozwoju Cyfrowego. Oprócz tego zostaną przygotowane materiały na szkolenia dla edukatorów i edukatorek, którzy będą zatrudnieni w Klubach. Powstanie też specjalna platforma edukacyjna i komunikacyjna dla tych osób. Wypracowane w dokumencie ramowym, założenia i standardy działania Klubów, zostaną przetestowane w praktyce w dzięki konkursowi pod nazwą „KRC Pilotaż”, w ramach którego powstaną 64 Kluby. Na ten cel przeznaczono kwotę ponad 30,7 mln złotych.

Doświadczenia gmin z etapu pilotażu zostaną zebrane w trakcie ewaluacji. Na tej podstawie Centrum Projektów Polska Cyfrowa zaktualizuje standardy i założenia działalności Klubów (dokument ramowy). Następnie planowane jest upowszechnienie tego rozwiązania w całym kraju, czemu posłuży ostatni etap przedsięwzięcia – „KRC Skalowanie”. Nabór dla tego etapu zaplanowany jest na 2026 r. Beneficjenci wybrani w ramach konkursów etapu pilotażu i skalowania będą mogli przez cały czas realizacji projektów liczyć na wsparcie zespołu ekspertów projektu „KRC Wsparcie”. 

2023

Prekonsultacje Polityki cyfrowej transformacji edukacji w Polsce

09.11.2023

9 listopada 2023 r. uruchomiono prekonsultacje Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji w Polsce (PCTE). Wszystkie zgłoszone uwagi i sugestie zostaną przekazane zespołowi, który na kolejnym etapie prac przeanalizuje propozycje i dokona ewentualnej modyfikacji projektu polityki. Prekonsultacje stanowią jeden z etapów planowanego wprowadzenia polityki cyfrowej transformacji edukacji w Polsce.

Zespół Centrum Transformacji Cyfrowej w Ministerstwie Edukacji i Nauki stworzył propozycję strategicznej polityki cyfrowej transformacji w obszarze edukacji. Dokument obejmuje przemyślane interwencje państwa, sugeruje wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w polskich szkołach i placówkach edukacyjnych – od przedszkoli, przez szkoły, po uczelnie – oraz proponuje działania mające na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom korzystania z technologii, takim jak: zagrożenia cybernetyczne, dezinformacja czy uzależnienie cyfrowe. Wizja cyfryzacji została rozłożona na kilka perspektyw czasowych, krótkookresową (do roku 2025), średniookresową (do roku 2030) oraz długookresową (po 2030).

Uwagi i opinie do projektu są zbierane do 8 grudnia 2023 r.

Przygotowanie projektu polityki wynika z potrzeby posiadania jednego spójnego i kompleksowego dokumentu, który koordynowałby cele i działania związane z cyfrową transformacją edukacji. Opisane w tekście działania, które mają przyczynić się do osiągnięcia założonych celów, umożliwią współpracę, planowanie oraz ocenę działań na poziomie centralnym, regionalnym i lokalnym. PCTE określa cele strategiczne, do których wszystkie podmioty zaangażowane w działania w obszarze edukacji, powinny dążyć.

Wytyczne w zakresie stosowania mikropoświadczeń w instytucjach szkolnictwa wyższego i nauki

31.10.2023

Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało wytyczne dotyczące stosowania mikropoświadczeń w instytucjach szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce. Publikacja wytycznych oraz dobrych praktyk uczelni stosujących mikropoświadczenia ma za zadanie pomóc w standaryzacji zasad oraz upowszechnianiu wiedzy na ten temat.

Mikropoświadczenia oznaczają opis efektów uczenia się, które osoba ucząca się uzyskała przy niewielkim nakładzie uczenia się. Efekty te zostały ocenione na podstawie przejrzystych i jasno określonych kryteriów. 

Mikropoświadczenia są wydawane przez szkoły, uczelnie wyższe, organizacje pozarządowe, renomowane instytucje oraz firmy na podstawie przejrzystych kryteriów.

Wytyczne dotyczące mikropoświadczeń mają na celu wypracowywanie standardów dla mikropoświadczeń, ułatwienie ich wykorzystywania w celach prowadzenia kształcenia, wspierania samodzielnego uczenia się i potwierdzania efektów uczenia się.

Mikropoświadczenia najczęściej dotyczą edukacji formalnej, czyli są wydawane głównie przez uczelnie. Rodzajem mikropoświadczeń, obecnie częściej wydawanych w ramach kształcenia pozaformalnego, są odznaki cyfrowe w standardzie Open Badges.

Przykładem serwisu stworzonego na potrzeby wydawania, gromadzenia, przechowywania i udostępniania cyfrowych poświadczeń w formie standardu Open Badges jest polska aplikacja Odznaka+.

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021-2025 – podsumowanie realizacji w roku 2022

12.06.2023

Celem Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0 (NPRCz 2.0) jest poprawa stanu czytelnictwa w Polsce oraz wzmacnianie roli bibliotek publicznych, szkolnych i pedagogicznych jako lokalnych ośrodków życia społecznego, stanowiących centrum dostępu do kultury i wiedzy. Planowany budżet programu na lata 2021-2025 wynosi blisko 1,1 mld zł, z czego 635 mln zł to środki z budżetu państwa.

W NPRCz 2.0 na lata 2021-2025 wyróżniono cztery Priorytety:

• Priorytet 1: Poprawa oferty bibliotek publicznych – operator: Biblioteka Narodowa,
• Priorytet 2: Inwestycje w infrastrukturę bibliotek publicznych – operator: Instytut Książki,
• Priorytet 3: Zakup nowości wydawniczych do placówek wychowania przedszkolnego, bibliotek szkolnych i pedagogicznych – operator: Ministerstwo Edukacji i Nauki,

Priorytet 4: Program dotacyjny dla bibliotek oraz promocja czytelnictwa – operator: Narodowe Centrum Kultury.

NPRCz w placówkach wychowania przedszkolnego 

W edycji 2.0 NPRCz ze wsparcia mogą korzystać placówki wychowania przedszkolnego. W 2022 r. było ich prawie 3 tys. (2 943). Łącznie do tych placówek uczęszcza prawie 300 tys. dzieci (296 075). 

Liderami w wykorzystaniu środków przez przedszkola są województwa: 

• małopolskie (407 placówek),
• mazowieckie (361 placówek),
• śląskie (305 placówek),
• podkarpackie 301 (placówek).

W sumie do placówek wychowania przedszkolnego zostało zakupionych ponad 500 tys. książek (538 982 książki), w tym:

• 533 805 książek papierowych,
• 4 588 audiobooków,
• 589 książek elektronicznych.

W przedszkolach w całej Polsce powstały kąciki biblioteczne czy małe biblioteki. Książki były eksponowane np. w holu przedszkola czy szatni, by czytaniem zainteresować nie tylko dzieci, ale również rodziców.

Ponadto w ramach działań proczytelniczych przedszkola organizowały rodzinne spotkania czytelnicze, spotkania autorskie z twórcami książek dla dzieci, przedstawienia teatralne i inscenizacje bajek czy warsztaty literackie. W wielu placówkach tradycją stał się udział w akacjach „Cała Polska czyta dzieciom” czy „Czytanie ma moc”.

NPRCz w bibliotekach szkolnych i pedagogicznych 

W 2022 r. w programie udział wzięło 2 801 szkół, w tym 2 076 szkół podstawowych i 725 szkół ponadpodstawowych. Najchętniej ze wsparcia korzystały placówki w województwach: 

• lubelskim (443 szkoły),
• mazowieckim (398 szkół),
• małopolskim (281 szkół).

W 2022 r. wsparciem w ramach Priorytetu 3 NPRCz 2.0 zostało objętych 2 506 bibliotek szkolnych i 57 bibliotek pedagogicznych (ogółem 2 563 biblioteki). Biblioteki te zakupiły ponad 900 tys. nowych książek (935 961). 

https://www.gov.pl/web/edukacja/sukces-narodowego-programu-rozwoju-czytelnictwa-20-w-2022-r