Rodzaje szkół

W polskim systemie oświaty szkolnictwo policealne jest zaliczane do szkolnictwa na poziomie średnim (ponadpodstawowym). natomiast zgodnie z klasyfikacją ISCED do poziomu 4. Z kolei  biorąc pod uwagę Polską Ramą Kwalifikacji (art. 8 ustawy z 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji) (z późn. zm.) – dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe po ukończeniu szkoły policealnej oraz zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w danym zawodzie – potwierdza nadanie kwalifikacji na poziomie IV  albo V Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK), w zależności od tego, jaki poziom PRK określono dla danej kwalifikacji w przepisach w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.

Szkoły policealne – umożliwiają osobom, które posiadają wykształcenie średnie ogólne, uzyskanie dyplomu zawodowego po zdaniu stosownych egzaminów zawodowych. Szkoły te są prowadzone przez jednostki administracji centralnej, jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacje społeczne, wyznaniowe, stowarzyszenia i osoby fizyczne.

Nauka w szkołach policealnych trwa maksymalnie 2,5 roku.

Przeważająca część szkół policealnych w roku szkolnym 2024/2025 była zarządzana przez podmioty sektora prywatnego (79,5%), a szkoły publiczne stanowiły 20,5%. 

W szkole policealnej są nauczane zarówno zawody jednokwalifikacyjne (w większości przypadków), jak i zawody dwukwalifikacyjne.

Do kategorii szeroko pojętego szkolnictwa policealnego w statystyce zalicza się również 3-letnie kolegia pracowników służb społecznych (dane z 1 października 2024 r.: 4 kolegia na terenie całego kraju, do których uczęszczało 69 słuchaczy). 

Dostępność szkół

Szkoły policealne – przeznaczone dla osób pełnoletnich – z zasady nie są rozmieszczone równomiernie w całym kraju. Są przeważnie ulokowane w większych ośrodkach miejskich. W celu zwiększenia dostępności, część z nich dysponuje internatami (domami słuchacza). W ostatnich latach w celu zwiększenia dostępności szkół policealnych,  obserwuje się modyfikację trybu kształcenia, poprzez wprowadzanie kształcenia na odległość na tych kierunkach, gdzie to możliwe. 

W roku szkolnym 2024/25 w Polsce funkcjonowało 1,2 tys. szkół policealnych (o 33 placówki mniej niż w roku szkolnym 2023/24), w których zawodu uczyło się 245,9 tys. uczniów (odpowiednio o 2,7 tys. więcej), z czego 70,3% stanowiły kobiety. 
(Źródło: Polski Główny Urząd Statystyczny (GUS),”Edukacja w roku szkolnym 2024/2025 (wyniki wstępne”).

Warunki przyjmowania i wybór szkoły

Do szkoły policealnej przyjmuje się kandydatów, którzy posiadają wykształcenie średnie (ogólnokształcące) lub średnie branżowe. Z reguły nie jest wymagane świadectwo  dojrzałości, jedynie świadectwo ukończenia szkoły średniej. Do kolegiów pracowników służb społecznych przyjmowani są jednak wyłącznie absolwenci szkół średnich posiadający świadectwo dojrzałości. Zasady rekrutacji do szkół publicznych określa ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (z późn. zm.)  i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze; rekrutacja do szkół niepublicznych jest dokonywana na zasadach określanych w statutach tych placówek.

Podział uczniów na grupy – kryterium wieku

Słuchaczami szkół policealnych zostają absolwenci liceów ogólnokształcących i innych szkół ponadpodstawowych – wiek słuchaczy I semestru to na ogół min. 19-20/21 lat.

Podstawową jednostką organizacyjną w szkole policealnej jest oddział, grupujący słuchaczy na tym samym poziomie kształcenia, którzy wspólnie realizują pod kierunkiem nauczycieli podstawę programową. Liczba słuchaczy w oddziale nie jest uregulowana prawnie, z wyjątkami dotyczącymi przede wszystkim przypadków kształcenia osób z niepełnosprawnościami.

Zajęcia z niektórych przedmiotów (np. języków obcych), a także zajęcia w ramach kształcenia zawodowego, mogą być organizowane w grupach lub w inny sposób, określony w statucie szkoły.

Organizacja roku szkolnego

Zajęcia w roku szkolnym dzielą się na dwa semestry:

• jesienny od dnia rozpoczęcia zajęć (pierwszy powszedni dzień września) do ostatniej soboty poprzedzającej ferie zimowe,
• wiosenny od poniedziałku wypadającego bezpośrednio po feriach zimowych do dnia zakończenia rocznych zajęć edukacyjnych (ostatni piątek czerwca).

Przepisy o organizacji roku szkolnego dopuszczają jednak inny termin rozpoczęcia zajęć: w szkołach policealnych (podobnie jak we wszystkich typach szkół dla dorosłych) zajęcia dydaktyczno-wychowawcze mogą rozpoczynać się w pierwszym powszednim dniu lutego i kończyć w ostatni piątek stycznia.

Terminy ferii zimowych są różne dla poszczególnych województw. Ferie zimowe przypadają w okresie od połowy stycznia do początku marca i trwają 2 tygodnie. Szczegółowy termin ferii określa kurator oświaty w porozumieniu z wojewodą. W polskich szkołach są również przerwy świąteczne – zimowa i wiosenna .

Terminy rozpoczęcia i zakończenia zajęć dydaktycznych, przerw świątecznych oraz ferii zimowych i letnich określają przepisy w sprawie organizacji roku szkolnego wydawane na każdy rok szkolny przez ministra właściwego do spraw oświaty.

Dzienny i tygodniowy wymiar zajęć

W szkole policealnej kształcenie może odbywać się w formie dziennej, stacjonarnej lub zaocznej. Formy kształcenia w systemie oświaty definiuje art. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (z późn. zm.) i są to:

• kształcenie w formie dziennej - należy przez to rozumieć kształcenie, które odbywa się przez 5 dni albo 6 dni w tygodniu,
• kształceniu w formie stacjonarnej - należy przez to rozumieć kształcenie, które odbywa się przez 3 lub 4 dni w tygodniu,
• kształcenie w formie zaocznej - należy przez to rozumieć kształcenie, które odbywa się co 2 tygodnie przez 2 dni, a w uzasadnionych przypadkach - co tydzień przez 2 dni.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (z późn. zm.), tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych w szkołach policealnych o 2-letnim okresie nauczania wynosi:

• kształcących w formie dziennej – 28 godzin w każdym roku (56 godzin razem w dwuletnim okresie nauczania);
• kształcących w formie stacjonarnej – 19 godzin w każdym roku (38 godzin razem w dwuletnim okresie nauczania).

W szkołach kształcących w formie zaocznej łączny wymiar wszystkich zajęć obowiązkowych w semestrze wynosi 175 godzin (700 godzin w całym, dwuletnim okresie nauczania).

W przypadku rocznego, 1,5-rocznego lub 2,5-letniego okresu nauczania, podany wyżej wymiar godzin ulega odpowiedniemu zmniejszeniu lub zwiększeniu.