Ocena ucznia

System oceniania ucznia we wszystkich typach szkół średnich jest oparty na znowelizowanej ustawie o systemie oświaty z 7 września 1991 r. (z późn. zm.). System obejmuje ocenianie wewnątrzszkolne oraz zewnętrzne (sumatywne).

Ocenianie wewnątrzszkolne

W ramach oceniania wewnątrzszkolnego są oceniane osiągnięcia edukacyjne i zachowanie ucznia. Jest to głównie ocena formatywna. 

Ocenianie wewnątrzszkolne osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności oraz formułowania oceny w stosunku do wymagań edukacyjnych wynikających z programów nauczania. 

Celem oceniania wewnątrzszkolnego jest:

• informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i jego zachowaniu oraz o postępach w tym zakresie;
• udzielanie uczniowi pomocy w nauce poprzez przekazanie uczniowi informacji o tym, co zrobił dobrze i jak powinien się dalej uczyć;
• udzielanie uczniowi pomocy w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju;
• motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu;
• dostarczenie rodzicom (prawnym opiekunom) i nauczycielom informacji o postępach, trudnościach w nauce, zachowaniu oraz specjalnych uzdolnieniach ucznia;
• umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Ocenianie wewnątrzszkolne obejmuje:

• formułowanie przez nauczycieli wymagań edukacyjnych niezbędnych do uzyskania poszczególnych śródrocznych (semestralnych) i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych;
• ustalanie kryteriów oceniania zachowania;
• ocenianie bieżące i ustalanie śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania, według skali i w formach przyjętych w danej szkole;
• przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych;
• ustalanie warunków i trybu uzyskania wyższych niż przewidywane rocznych i semestralnych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej z zachowania;
• ustalanie warunków i trybu otrzymania wyższych niż przewidywane rocznych, a w szkole policealnej - semestralnych, ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania;
• ustalanie warunków i sposobu przekazywania rodzicom (prawnym opiekunom) informacji o postępach i trudnościach ucznia w nauce.

Uczniowie są oceniani oddzielnie z poszczególnych zajęć edukacyjnych. Oceny z zajęć edukacyjnych ustalają nauczyciele prowadzący. Ocenianie może być bieżące i klasyfikacyjne (śródroczne i roczne, końcowe). Oceny bieżące i ocena śródroczna stanowią podstawę do sformułowania i ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych. 

Oceniając osiągnięcia edukacyjne ucznia, nauczyciel ma do dyspozycji następującą skalę ocen: 6 – stopień celujący, 5 – stopień bardzo dobry, 4 – stopień dobry, 3 – stopień dostateczny, 2 – stopień dopuszczający, 1 – stopień niedostateczny. Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego, nauczyciele są zobowiązani do tego, by w szczególności brać pod uwagę wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się z obowiązków, które wynikają ze specyfiki tych zajęć. Stopnie, jak również kryteria ich wystawiania, powinny być jawne dla ucznia i jego rodziców.

W szkołach ponadpodstawowych oceny bieżące oraz śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne ze wszystkich albo wybranych obowiązkowych lub dodatkowych zajęć edukacyjnych mogą być ocenami opisowymi, jeżeli statut szkoły tak przewiduje.

Zachowanie ucznia ocenia się według następującej skali: wzorowe, bardzo dobre, dobre, poprawne, nieodpowiednie i naganne. W zasadzie śródroczna i roczna ocena  klasyfikacyjna zachowania nie ma wpływu na oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych i promocję do klasy programowo wyższej lub ukończenie szkoły. Jednakże rada pedagogiczna może podjąć uchwałę o niepromowaniu do klasy programowo wyższej lub nieukończeniu szkoły przez ucznia, któremu w danej szkole co najmniej dwa razy z rzędu ustalono naganną roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania.

Uczniowie mają prawo do składania egzaminu sprawdzającego, jeśli ustalona przez nauczyciela ocena okresowa lub roczna ocena zajęć edukacyjnych jest, ich zdaniem (lub zdaniem ich rodziców), zaniżona.

Ocenianie zewnętrzne/ocenianie sumatywne

Egzamin maturalny nie jest obowiązkowy. Abiturient samodzielnie podejmuje decyzję o przystąpieniu do niego.

Egzamin maturalny jest przeprowadzany dla absolwentów liceów ogólnokształcących dla młodzieży, techników, szkół branżowych II stopnia i liceów ogólnokształcących dla dorosłych. Zasady jego przeprowadzania zostały określone w ustawie o systemie oświaty (art. 44zzb-44zzp) oraz w przepisach wydanego na podstawie art. 44zzza tej ustawy rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego (z późn. zm.). Podstawę do przeprowadzania egzaminu maturalnego stanowią wymagania zawarte w podstawie programowej.

Egzamin maturalny jest przeprowadzany w szkole. Składa się z części ustnej, ocenianej w szkole przez zespoły przedmiotowe, oraz części pisemnej, która odbywa się w obecności zespołu nadzorującego na arkuszach egzaminacyjnych przygotowywanych przez Centralną Komisję Egzaminacyjną i ocenianej przez egzaminatorów wpisanych do ewidencji egzaminatorów okręgowych komisji egzaminacyjnych.

Obowiązkowa część ustna egzaminu maturalnego obejmuje język polski i język obcy nowożytny (angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski) oraz język mniejszości narodowej (ten ostatni–wyłącznie dla abiturientów szkół i oddziałów z językiem nauczania danej mniejszości narodowej). Nie określa się poziomu (podstawowy czy rozszerzony) dla przedmiotów zdawanych w części ustnej.

Obowiązkowa część pisemna obejmuje następujące przedmioty obowiązkowe: język polski, matematykę, język obcy nowożytny oraz język mniejszości narodowej, przy czym do egzaminu z języka mniejszości narodowej jako przedmiotu obowiązkowego przystępują wyłącznie abiturienci szkół i oddziałów z językiem nauczania danej mniejszości narodowej. Wszystkie przedmioty obowiązkowe w części pisemnej są zdawane na poziomie podstawowym. Ponadto należy przystąpić do egzaminu z jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym, przy czym absolwent szkoły lub oddziału dwujęzycznego ma obowiązek przystąpić do egzaminu z języka obcego nowożytnego na poziomie dwujęzycznym. 

Oprócz jednego obowiązkowego egzaminu z przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym – abiturient może przystąpić do egzaminów z nie więcej niż 5 kolejnych przedmiotów dodatkowych, przy czym absolwent szkoły lub oddziału dwujęzycznego ma obowiązek przystąpić do egzaminu z języka obcego nowożytnego na poziomie dwujęzycznym. Dodatkowe przedmioty można wybrać spośród takich przedmiotów jak: ‎

• egzaminy pisemne: biologia, chemia, filozofia, fizyka, geografia, historia, historia muzyki, historia sztuki, informatyka, , język obcy nowożytny, ‎język łaciński, język mniejszości narodowej, język mniejszości etnicznej, język regionalny, język polski, matematyka, wiedza o społeczeństwie.
  egzaminy ustne: język obcy nowożytny (angielski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski), język mniejszości narodowej (białoruski, litewski, niemiecki, ukraiński, łemkowski), język regionalny (kaszubski), 

Aby zdać egzamin maturalny, zdający musi:

• otrzymać co najmniej 30% punktów możliwych do uzyskania z egzaminu z każdego przedmiotu obowiązkowego w części ustnej i w części pisemnej,
  • przystąpić do egzaminu z jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym albo – w przypadku języka obcego nowożytnego – na poziomie rozszerzonym albo dwujęzycznym. 

Wyniki egzaminu maturalnego są w zasadzie ostateczne i nie podlegają zaskarżeniu do sądu. Jednak – po uzyskaniu wglądu do ocenionej pracy oraz bezskutecznym wniosku o weryfikację liczby punktów przez dyrektora właściwej okręgowej komisji egzaminacyjnej – zainteresowany może wnieść odwołanie do Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego. Absolwent może również podwyższyć wynik egzaminu z wybranych przedmiotów przez ponowne przystąpienie do egzaminu w odpowiedniej części – na zasadach szczegółowo określonych w ustawie.

Promocja ucznia do następnej klasy

Uczeń jest promowany do następnej klasy, jeśli otrzymał ocenę dopuszczającą (2) lub wyższą ze wszystkich przedmiotów obowiązkowych na koniec roku szkolnego. W przypadku jednej oceny niedostatecznej (1) może zdawać egzamin poprawkowy. Uczeń, który nie zdał egzaminu poprawkowego, nie otrzymuje promocji i musi powtarzać klasę.

Rada pedagogiczna szkoły może zdecydować o warunkowym promowaniu ucznia, który otrzymał ocenę 1 (niedostateczną) z jednego przedmiotu. Uczeń może być promowany warunkowo tylko raz w ciągu trwania nauki w określonym typie szkoły ponadpodstawowej.

Jeżeli uczeń opuścił ponad połowę obowiązujących zajęć edukacyjnych i nie ma podstaw do ustalenia oceny, może zdawać egzamin klasyfikacyjny w uzgodnionym terminie.

Świadectwa

Wszystkie ponadpodstawowe szkoły publiczne i te szkoły niepubliczne, które mają uprawnienia szkół publicznych, wydają świadectwa w postaci znormalizowanej (wygląd tych dokumentów i zasady ich wypełniania opisane są w odpowiednich rozporządzeniach).

Abiturient liceum ogólnokształcącego otrzymuje świadectwo ukończenia szkoły na podstawie ocen uzyskanych na koniec roku ze wszystkich przedmiotów. Pomyślne ukończenie szkoły daje wstęp do szkoły policealnej lub możliwość przystąpienia do matury.

Absolwent liceum ogólnokształcącego, który zdał egzamin maturalny, otrzymuje świadectwo dojrzałości. Na świadectwie tym wpisuje się wyniki egzaminu maturalnego z przedmiotów zdanych w części ustnej i części pisemnej. Absolwent, który ponownie przystąpił do egzaminu maturalnego i podwyższył wynik z danego przedmiotu lub przedmiotów, a także jeśli zdawał egzamin maturalny z przedmiotu lub przedmiotów dodatkowych, otrzymuje aneks do świadectwa dojrzałości. Świadectwo i aneksy do niego wydają okręgowe komisje egzaminacyjne. Świadectwo dojrzałości jest dokumentem uprawniającym do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe..

Abiturient, który nie zdał egzaminu maturalnego, otrzymuje informację o wynikach tego egzaminu opracowaną przez właściwą okręgową komisję egzaminacyjną.