Wstęp

Rozdział prezentuje przegląd reform w dziedzinie edukacji i szkoleń w ujęciu krajowym. Reformy są pogrupowane w szeroko rozumianych obszarach tematycznych odpowiadających poziomom kształcenia:

• Wczesna edukacja i opieka
• Edukacja szkolna (ogólnokształcąca)
• Kształcenie i szkolenia zawodowe 
• Szkolnictwo wyższe
• Uczenie się dorosłych.

W każdym obszarze tematycznym reformy są opisane w porządku chronologicznym. Najnowsze reformy są prezentowane w pierwszej kolejności. 
Informacje podane w rozdziale dotyczą okresu od roku 2023.  

Ogólna krajowa polityka edukacyjna i jej główne cele

Reformy w dziedzinie oświaty 

Reforma26. Kompas Jutra

Od 2025 r. reformy edukacyjne są częścią programu „Reforma26. Kompas Jutra” — dużej, etapowej zmiany systemu oświaty, która ma wejść w pełni w życie w 2026 r.. W założeniu program ten zastępuje wcześniejsze, rozproszone inicjatywy edukacyjne, nadając im spójny kierunek. W ramach programu od 1 września 2025 r. wprowadzono między innymi następujące zmiany:

• Dwa nowe przedmioty: edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna (rozszerzona formuła).
• Nowa podstawa programowa z wychowania fizycznego — więcej zajęć praktycznych i projektowych.
• Redukcja lekcji religii do jednej godziny tygodniowo, możliwość łączenia klas.
• Zmiany w Karcie Nauczyciela — m.in. nowe zasady czasu pracy i wynagradzania nauczycieli.
• Większa autonomia szkół w tworzeniu klas sportowych i organizacji zajęć.

Kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026

Główne kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026 obejmują: 

1. Kształtowanie myślenia analitycznego poprzez interdyscyplinarne podejście do nauczania przedmiotów przyrodniczych i ścisłych oraz rozwijanie umiejętności matematycznych w kształceniu ogólnym.
2. Szkoła miejscem edukacji obywatelskiej – kształtowanie postaw patriotycznych, społecznych i obywatelskich, odpowiedzialności za region i ojczyznę, dbałości o bezpieczeństwo własne i innych.
3. Promocja zdrowego trybu życia w szkole – kształtowanie postaw i zachowań prozdrowotnych, wspieranie aktywności fizycznej uczniów.
4. Profilaktyka przemocy rówieśniczej, zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, wsparcie w kryzysach psychicznych, profilaktyka uzależnień.
5. Promowanie higieny cyfrowej i bezpiecznego poruszania się w sieci, rozwijanie umiejętności krytycznej analizy informacji dostępnych w Internecie, poprawne metodycznie wykorzystywanie przez nauczycieli nowoczesnych technologii, w szczególności opartych na sztucznej inteligencji oraz korzystanie z zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
6. Promocja kształcenia zawodowego w szkołach podstawowych oraz w środowisku pracodawców, wzmocnienie roli doradztwa zawodowego.
7. Rozwijanie zainteresowania kulturą i językiem polskim wśród Polonii, nauczanie języka polskiego w środowiskach polonijnych.
8. Wspieranie aktywności poznawczej i poczucia sprawczości ucznia poprzez promowanie oceniania kształtującego i metod aktywizujących w dydaktyce.

Reformy w dziedzinie szkolnictwa wyższego

Zmiany systemowe w nauce i szkolnictwie wyższym realizowane są w ramach Strategii na rzecz doskonałości naukowej, nowoczesnego szkolnictwa wyższego, partnerstwa z biznesem i społecznej odpowiedzialności nauki. Proces ten jest realizowany w oparciu o trzy główne filary:

1. Konstytucja dla nauki (zmiany systemowe w nauce i szkolnictwie wyższym),
2. Innowacje dla gospodarki (komercjalizacja badań i partnerstwo z biznesem)
3. Nauka dla Ciebie (Społeczna odpowiedzialność dla nauki).

Zgodnie z przyjętymi założeniami, beneficjentami tych zmian są środowiska akademickie i naukowe; dzieci, młodzież, seniorzy; właściciele firm, osoby prowadzące działalność gospodarczą; inwestorzy i przedsiębiorcy; ludzie kreatywni, ambitni, wynalazcy; nauczyciele; organizacje pozarządowe.