Wstęp

Rozdział prezentuje przegląd reform w dziedzinie edukacji i szkoleń w ujęciu krajowym. Reformy są pogrupowane w szeroko rozumianych obszarach tematycznych odpowiadających poziomom kształcenia:

• Wczesna edukacja i opieka
• Edukacja szkolna (ogólnokształcąca)
• Kształcenie i szkolenia zawodowe 
• Szkolnictwo wyższe
• Uczenie się dorosłych.

W każdym obszarze tematycznym reformy są opisane w porządku chronologicznym. Najnowsze reformy są prezentowane w pierwszej kolejności. 
Informacje podane w rozdziale dotyczą okresu od roku 2024.  

Ogólna krajowa polityka edukacyjna i jej główne cele

Reformy w dziedzinie oświaty 

Reforma26. Kompas Jutra

Od 2025 r. reformy edukacyjne są częścią programu „Reforma26. Kompas Jutra” — dużej, etapowej zmiany systemu oświaty, która ma wejść w pełni w życie w 2026 r.. W założeniu program ten zastępuje wcześniejsze, rozproszone inicjatywy edukacyjne, nadając im spójny kierunek. W ramach programu od 1 września 2025 r. wprowadzono między innymi następujące zmiany:

• Dwa nowe przedmioty: edukacja obywatelska i edukacja zdrowotna (rozszerzona formuła).
• Nowa podstawa programowa z wychowania fizycznego — więcej zajęć praktycznych i projektowych.
• Redukcja lekcji religii do jednej godziny tygodniowo, możliwość łączenia klas.
• Zmiany w Karcie Nauczyciela — m.in. nowe zasady czasu pracy i wynagradzania nauczycieli.
• Większa autonomia szkół w tworzeniu klas sportowych i organizacji zajęć.

Podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2026/2027

Ministerstwo Edukacji Narodowej określiło podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027. Wyznaczone priorytety odpowiadają na aktualne wyzwania edukacyjne i społeczne oraz stanowią spójne rozwinięcie założeń Reformy26. Kompas Jutra. Ich celem jest wspieranie szkół i placówek w tworzeniu środowiska edukacyjnego, które jednocześnie stawia wymagania, wspiera rozwój i zapewnia bezpieczeństwo uczniom.

• Wspieranie przedszkoli i szkół we wdrażaniu zmian wynikających z Reformy26. Kompas Jutra, ukierunkowanych na tworzenie szkoły wymagającej, wspierającej i przyjaznej rozwojowi ucznia. 
• Szkoła miejscem budowania odporności społecznej – kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich i prospołecznych oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych. 
• Edukacja zdrowotna w szkole – promowanie zdrowego stylu życia, aktywności ruchowej oraz przygotowanie uczniów do odpowiedzialnych zachowań prozdrowotnych i udzielania pierwszej pomocy. 
• Promowanie higieny cyfrowej i aktywności off-line. Rozwijanie umiejętności bezpiecznego poruszania się w sieci i krytycznego myślenia, w tym odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji, a także korzystania z funkcjonalności i zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej. 
• Rozpoznawanie potrzeb dzieci i młodzieży z wykorzystaniem oceny funkcjonowania w środowisku przedszkolnym i szkolnym. Wspieranie przedszkoli i szkół w zakresie współpracy z rodzicami w procesie edukacji, pomocy psychologiczno - pedagogicznej i wychowania w celu zapewnienia spójności i skuteczności wsparcia udzielanego każdemu dziecku. 
• Profilaktyka uzależnień behawioralnych i przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej. Wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz udzielanie pomocy w kryzysach psychicznych. 
• Wspieranie podejmowania świadomych decyzji edukacyjno-zawodowych, ze szczególnym uwzględnieniem doradztwa zawodowego i promocji kształcenia zawodowego. Upowszechnienie nowej oferty kształcenia zawodowego wypracowanej z branżami. 
• Wspieranie ciekawości i aktywności poznawczej uczniów poprzez promowanie kształcenia interdyscyplinarnego i pracy projektowej oraz wykorzystywanie oceniania kształtującego i informacji zwrotnej w pracy z uczniem.

Reformy w dziedzinie szkolnictwa wyższego

Zmiany systemowe w nauce i szkolnictwie wyższym realizowane są w ramach Strategii na rzecz doskonałości naukowej, nowoczesnego szkolnictwa wyższego, partnerstwa z biznesem i społecznej odpowiedzialności nauki. Proces ten jest realizowany w oparciu o trzy główne filary:

1. Konstytucja dla nauki (zmiany systemowe w nauce i szkolnictwie wyższym),
2. Innowacje dla gospodarki (komercjalizacja badań i partnerstwo z biznesem)
3. Nauka dla Ciebie (Społeczna odpowiedzialność dla nauki).

Zgodnie z przyjętymi założeniami, beneficjentami tych zmian są środowiska akademickie i naukowe; dzieci, młodzież, seniorzy; właściciele firm, osoby prowadzące działalność gospodarczą; inwestorzy i przedsiębiorcy; ludzie kreatywni, ambitni, wynalazcy; nauczyciele; organizacje pozarządowe.