Definicja grup docelowych 

• osoby ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi, w tym niepełnosprawne
• młodzież zagrożona wykluczeniem społecznym
• osoby bezrobotne, które poszukują pracy bądź chcą się przekwalifikować
• osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, w tym osoby bezrobotne i poszukujące pracy, w szczególności w wieku do 25 roku życia
• cudzoziemcy.

Szczegółowe środki wsparcia 

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

W szkołach dla dorosłych, placówkach kształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego oraz ośrodkach dokształcania i doskonalenia zawodowego, organizowana jest pomoc psychologiczno-pedagogiczna.

Pomoc ta w publicznych szkołach dla dorosłych jest udzielana w trakcie bieżącej pracy ze słuchaczem oraz w formie:

• zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniem kształcenia i kariery zawodowej
• porad i konsultacji
• warsztatów i szkoleń.

Niektóre agendy rządowe, organizacje samorządowe lub pozarządowe, organizują również nieodpłatnie jednostkowe, cykliczne lub okazjonalne porady związane z konkretnymi zagadnieniami, np. prawnymi, dotyczącymi profilaktyki społecznej.

Ochotnicze Hufce Pracy (OHP)

Ochotnicze Hufce Pracy są państwową jednostką, wyspecjalizowaną w działaniach na rzecz osobom w wieku od 14 do 30 roku życia, w szczególności młodzieży z trudnościami w funkcjonowaniu społecznym, wymagającej wsparcia w rozwoju, zagrożonej marginalizacją i wykluczeniem społecznym, z opóźnieniem w cyklu kształcenia lub nierealizującej obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.

Ochotnicze Hufce Pracy wykonują zadania w zakresie:

• kształcenia:
  • prowadzenie rekrutacji do centrów kształcenia i wychowania OHP, ośrodków szkolenia i wychowania OHP i hufców pracy OHP
  • kierowanie do szkół i placówek systemu oświaty
  • zapewnianie warunków do kontynuowania kształcenia ogólnego i zawodowego 
  • organizowanie warsztatów prowadzonych przez jednostki OHP bądź pomoc w znalezieniu pracodawców, w celu praktycznego przygotowania zawodowego młodzieży
  • zapewnienie młodzieży warunków do rozwijania wiedzy i umiejętności zawodowych, przekwalifikowania oraz motywowanie do kształcenia ustawicznego
• wychowania:
  • diagnoza potrzeb w zakresie objęcia działaniami opiekuńczo-wychowawczymi młodzieży z trudnościami w funkcjonowaniu społecznym, wymagającej wsparcia w rozwoju, zagrożonej marginalizacją i wykluczeniem społecznym, z opóźnieniem w cyklu kształcenia lub nierealizującej obowiązku szkolnego i obowiązku nauki
  • inicjowanie, opracowywanie oraz realizowanie programów edukacyjno-wychowawczych w zakresie profilaktyki społecznej, socjalizacji, a także resocjalizacji i readaptacji młodzieży zagrożonej demoralizacją i dopuszczającej się czynu zabronionego
  • realizacja kompleksowych działań opiekuńczo-wychowawczych wobec młodzieży oraz współdziałanie w tym zakresie z ich rodzicami lub opiekunami prawnymi oraz rodzinami;
  • podejmowanie działań zapewniających młodzieży, w szczególności małoletniej, bezpieczeństwo i ochronę przed przemocą oraz zaniedbywaniem
  • organizowanie specjalistycznego wsparcia psychologicznego, terapeutycznego i interwencyjnego dla młodzieży znajdującej się w kryzysie sytuacyjnym wywołanym nagłą, niespodziewaną sytuacją życiową
  • promowanie działalności opiekuńczo-wychowawczej OHP w środowiskach społecznych
  • badanie i monitorowanie efektywności działań opiekuńczo-wychowawczych wobec młodzieży.
• zatrudnienia i przeciwdziałania wykluczeniu:
  • pośrednictwo pracy dla młodzieży
  • doradztwo zawodowe i informacja zawodowa
  • przygotowanie do aktywności na rynku pracy
  • warsztaty rozwoju umiejętności i kompetencji kluczowych na rynku pracy
  • projekty aktywizacyjne
  • współpraca krajowa i międzynarodowa, w tym organizowanie międzynarodowej wymiany młodzieży
  • szkolenia zawodowe 
  • monitorowanie losów absolwentów
  • refundacja wynagrodzeń pracowników młodocianych i składek na ubezpieczenia społeczne, wypłacanych pracodawcom ze środków Funduszu Pracy.

Ochotnicze Hufce Pracy w szczególności prowadzą działania mające na celu umożliwienie młodzieży:

• zdobycia kwalifikacji zawodowych oraz uzupełnienia wykształcenia podstawowego, w przypadku osób, które nie ukończyły szkoły podstawowej albo nie kontynuują nauki po ukończeniu tej szkoły;
• uzupełniania ponadgimnazjalnego lub ponadpodstawowego wykształcenia ogólnego i zawodowego.

W OHP osoby młodociane mogą kontynuować kształcenie ogólne i zdobywać kwalifikacje zawodowe. OHP organizują naukę umożliwiając jednocześnie realizację przygotowania zawodowego w trakcie pracy. Zatrudnienie i przygotowanie zawodowe uczestników OHP odbywa się na podstawie indywidualnych umów o pracę, na zasadach dotyczących pracowników młodocianych. Tym samym młodzież korzysta z przysługujących jej świadczeń socjalnych, a okres przygotowania zawodowego jest jej zaliczany do stażu pracy.

Uczestnicy OHP objęci stałą opieką pedagogiczną, są zachęcani do rozwijania swoich uzdolnień artystycznych i sportowych. Prowadzona jest także działalność turystyczna. Celem oddziaływań jest przygotowanie młodych ludzi do samodzielności po opuszczeniu OHP. Z takiej formy pomocy korzysta rocznie około 30 tysięcy młodych ludzi. Osoby będące w trudnej sytuacji materialnej otrzymują w trakcie pobytu w stacjonarnych jednostkach OHP nieodpłatnie nocleg, wyżywienie i całodobową opiekę wychowawczą.

OHP organizuje proces kształcenia i przygotowania zawodowego dla młodzieży w wieku 15–18 lat, która realizuje obowiązek szkolny lub nauki. Uczestnicy łączą naukę ogólną z przygotowaniem zawodowym (system dualny), zdobywając umiejętności praktyczne i zatrudnienie. Kształcenie odbywa się w szkołach publicznych podległych władzom samorządowym. W wyjątkowych sytuacjach, gdy na danym terenie brakuje odpowiedniej szkoły samorządowej, OHP może organizować naukę również w placówkach innych niż samorządowe.

OHP posiada własne jednostki, które pomagają młodzieży w zdobyciu wykształcenia i kwalifikacji, m.in.:

• Ośrodki Szkolenia i Wychowania, które zapewniają całodobową opiekę, wsparcie wychowawcze i pozwalają na uzyskanie wykształcenia ogólnego oraz zawodowego
• Centra Kształcenia i Wychowania, które prowadzą działania edukacyjne i zawodowe zgodnie z potrzebami uczestników.

Doradztwo zawodowe w OHP realizowane jest poprzez 5 rodzajów usług:

• indywidualne porady zawodowe
• grupowe porady zawodowe
• indywidualne informacje zawodowe
• grupowe informacje zawodowe
• porady zawodowe na odległość (telefonicznie, on-line).

Zadania te są realizowane poprzez

• Mobilne Centra Informacji Zawodowej (w formie stacjonarnej i wyjazdowej)
• Młodzieżowe Centra Kariery (w formie stacjonarnej).

Pośrednictwo pracy w OHP polega na wspieraniu uczestników, absolwentów OHP i młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym w:

• poszukiwaniu pracy poprzez: aktywne wychodzenie z inicjatywą nawiązania współpracy w zakresie zatrudnienia młodych ludzi lub znalezienia dla nich miejsc przygotowania zawodowego, giełdy pracy, prowadzenie strony internetowej „Młodzieżowe pośrednictwo pracy” z ofertami pracy stałej i krótkoterminowej w kraju, europejskie pośrednictwo pracy EURES (usługi świadczone w 16 wojewódzkich komendach OHP)
• monitorowaniu zawierania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego
• monitorowaniu przebiegu realizacji praktycznej nauki zawodu uczestników OHP.

Pośrednictwo pracy prowadzą w OHP centra edukacji i pracy młodzieży poprzez:

• Młodzieżowe Biura Pracy
• Młodzieżowe Centra Kariery.

OHP realizują projekty adresowane do młodzieży zagrożonej marginalizacją społeczną, która w ramach projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego ma m.in. możliwość nabycia kwalifikacji zawodowych warunkujących uzyskanie zatrudnienia.

W strukturach instytucji działa centrum informacyjno-konsultacyjne Elektroniczne Centrum Aktywizacji Młodzieży (ECAM), które świadczy usługi dla:

• młodzieży
• opiekunów
• pracodawców
• osób zainteresowanych działalnością jednostek Ochotniczych Hufców Pracy.

W skład ECAM wchodzą:

• infolinia
• portal internetowy dla młodzieży
• profile w serwisach społecznościowych.

Centrum powstało ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu „OHP jako realizator usług rynku pracy”.

OHP prowadzą także

• ogólnopolską infolinię pod numerem 19524, zajmującą się udzielaniem informacji telefonicznych w zakresie pomocy oferowanej przez urzędy pracy oraz tematyką zatrudnienia cudzoziemców.

(ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia; Dz. U. z 2025 r. poz. 620, z późn. zm.)

(rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie szczegółowych zadań i struktury Ochotniczych Hufców Pracy; Dz. U. poz. 1631)

(strona internetowa Komendy Głównej OHP)

Wsparcie dla osób z niepełnosprawnością

Podmioty prowadzące kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych zobowiązane są do zapewnienia warunków organizacyjnych i technicznych umożliwiających udział w kształceniu osobom niepełnosprawnym.

Cele kształcenia i sposoby ich osiągania określane w programach nauczania w kształceniu ustawicznym w formach pozaszkolnych muszą uwzględniać możliwości indywidualizacji pracy słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych lub uczestników kształcenia w innych formach pozaszkolnych, w zależności od ich potrzeb i możliwości.

(rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6 października 2023 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych; Dz. U. poz. 2175, z późn. zm.)

Dorosłym osobom niewidomym, słabowidzącym, niesłyszącym, słabosłyszącym, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim lub z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, które przystępują do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie po ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego albo w trybie eksternistycznym, zagwarantowano, na podstawie zaświadczenia potwierdzającego występowanie danej dysfunkcji wydanego przez lekarza, dostosowanie warunków i formy egzaminu do rodzaju ich niepełnosprawności.

Pomoc materialna

Słuchaczom szkół dla dorosłych, do czasu ukończenia kształcenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia, przysługuje pomoc materialna.

Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, bezrobotne, poszukujące i zmieniające pracę oraz osoby niepełnosprawne, mogą również korzystać ze wsparcia organizowanego przez pomoc społeczną w ramach programów obejmujących te osoby.

Jeśli publiczne placówki i ośrodki prowadzące kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych pobierają opłaty za kształcenie prowadzone w formach pozaszkolnych, osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej mogą zwrócić się z wnioskiem do dyrektora tej placówki lub ośrodka o:

• przedłużenie terminu wniesienia opłaty
• zgodę na wniesienie opłaty w ratach
• zwolnienie w całości lub w części opłat.

Dyrektor publicznej placówki lub ośrodka może zwolnić z całości lub część opłat osobę o niskich dochodach.

(ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.)