Skip to main content
European Commission logo

Eurydice

EACEA National Policies Platform:Eurydice
Podział odpowiedzialności
Poland

Poland

7.Kształcenie i szkolenia dorosłych

7.1Podział odpowiedzialności

Last update: 19 February 2026

Kształcenie i szkolenia dorosłych (KSD) w Polsce leżą w gestii wielu resortów, ale wiodącą rolę w tym obszarze odrywają resorty oświaty, nauki i szkolnictwa wyższego oraz pracy (Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej). Udział w realizacji polityki uczenia się przez całe życie, którego częścią jest obszar KSD, można także odnaleźć w zakresie zadań innych ministerstw, np. Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego czy Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. 

Podział odpowiedzialności administracyjnej w zakresie kształcenia ustawicznego (jako punktu odniesienia w oświatowym prawie polskim) oraz wspólne ramy działań w obszarze uczenia się przez całe życie, którego częścią jest obszar KSD, przedstawiają poniższe tabele.

Podział odpowiedzialności administracyjnej w zakresie kształcenia ustawicznego

Jednostka administracji

Zakres odpowiedzialności administracyjnej w zakresie kształcenia i szkolenia dorosłych; udział w pracach na rzecz KSD

 Poziom centralny
Ministerstwo Edukacji Narodowej

MEN koordynuje prace w zakresie kształcenia ustawicznego na szczeblu krajowym. Problemami kształcenia ustawicznego zajmują się Departament Kształcenia Zawodowego (DKZ) oraz Departament Innowacji i Rozwoju (DIR).  

Zakres odpowiedzialności DKZ obejmuje m.in. następujące sprawy: 

  • organizacja pracy i funkcjonowanie szkół prowadzących kształcenie zawodowe i kształcenie dorosłych,
  • organizacja egzaminów zawodowych/egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie i egzaminów eksternistycznych,
  • ustalanie warunków i trybu uzyskiwania i uzupełniania wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych oraz doskonalenie systemu akredytacji kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych, 
  • Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK), w odniesieniu do którego Minister pełni funkcję koordynatora. 

Z kolei DIR jest odpowiedzialny m.in za: 

  • koordynowanie polityki uczenia się przez całe życie, w tym wdrażanie Zintegrowanej Strategii Umiejętności oraz obsługę prac Międzyresortowego Zespołu do spraw uczenia się przez całe życie i ZSK, 
  • promowanie uczenia się dorosłych, w tym koncepcji Lokalnych Ośrodków Wiedzy i Edukacji, 
  • współpracę i współdziałanie z instytucjami rządowymi, samorządowymi i partnerami społecznymi, w tym z pracodawcami w zakresie uczenia się dorosłych,
  • współpracę w zakresie koordynacji działań w regionach na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.

(Zob. też ogólne informacje o zakresie zadań MEN w rozdziale 1.6 „Zarzadzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)”).
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

W obszarze szkolnictwa wyższego nie funkcjonuje termin kształcenie ustawiczne (Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), ale biorąc pod uwagę tzw. trzecią misję szkolnictwa wyższego, do tego obszaru można przypisać koncepcję uniwersytetów otwartych (prowadzonych przez niektóre uczelnie), uniwersytetów trzeciego wieku – UTW (prowadzonych przez niektóre uczelnie, ale funkcjonujących głównie poza systemem szkolnictwa wyższego), indywidualnie zamawiane usługi eksperckie, w tym szkoleniowe dla różnych podmiotów. 

Funkcjonujący w strukturze resortu Departament Organizacji Uczelni, Kształcenia i Spraw Studenckich (DSW) reguluje kwestie związane z prowadzeniem studiów podyplomowych, kształcenia specjalistycznego i innych form kształcenia prowadzonych dla osób dorosłych przez uczelnie.

Zob. też ogólne informacje o zakresie zadań MNiSzW w rozdziale 1.6 „Zarzadzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)”). 
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Główny resort współpracujący z Ministerstwem Edukacji Narodowej w zakresie kształcenia ustawicznego osób dorosłych, w szczególności: bezrobotnych i niektórych kategorii osób poszukujących pracy, a także pracujących. Zadania z zakresu kształcenia ustawicznego realizuje głównie Departament Rynku Pracy, który odpowiada za realizację zadań w zakresie edukacji ustawicznej, w tym współpracę z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania. Ważne dla funkcjonowania kształcenia ustawicznego osób dorosłych są także zadania związane z tworzeniem i upowszechnianiem narzędzi, metod i materiałów na potrzeby poradnictwa zawodowego, wspierania rozwoju kompetencji osób bezrobotnych i pracujących, EURES oraz migracji zarobkowych.
Inne ministerstwa (m.in.:  Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Rozwoju i Technologii, Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Klimatu i Środowiska, Zdrowia M.in. udział w pracach Międzyresortowego Zespołu do spraw uczenia się przez całe życie i (ZSK) oraz realizacji działań wpisanych w politykę na rzecz rozwijania umiejętności zgodnie z ideą uczenia się przez całe życie.

Poziom województwa
Samorząd wojewódzki

Do zadań własnych samorządu wojewódzkiego należy odpowiedzialność za edukację publiczną, w tym szkolnictwo wyższe, a w szczególności za: zakładanie i prowadzenie publicznych placówek doskonalenia nauczycieli, bibliotek pedagogicznych oraz szkół i placówek o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym. Plan sieci tych szkół i placówek określa strategia rozwoju województwa.

Wojewodowie wnioskują do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania o powołanie lub odwołanie kuratorów oświaty, którzy sprawują nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami pozaszkolnymi.

Samorząd wojewódzki odpowiada za prowadzenie Rejestru Instytucji Szkoleniowych na swoim terenie.

Zob. też ogólne informacje o zadaniach samorządu na tym poziomie w rozdziale 1.6 „„Zarzadzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)”).

Poziom powiatu
Samorząd powiatowy

Do zadań własnych powiatu należy zakładanie, prowadzenie i finansowanie publicznych szkół ponadpodstawowych (powołanych zgodnie z przepisami dotyczącymi oświaty) oraz placówek kształcenia ustawicznego, centrów kształcenia zawodowego, branżowych centrów umiejętności. Branżowe centra umiejętności mogą prowadzić także inne jednostki samorządu terytorialnego, inne instytucje, organizacje i osoby po zawarciu stosownego porozumienia z powiatem. 

Zob. też ogólne informacje o zadaniach samorządu na tym poziomie w rozdziale 1.7 „Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)”. 

 Poziom gminy
Samorząd gminny

Do zadań własnych gminy należy zakładanie, prowadzenie i finansowanie publicznych szkół podstawowych.

Zob. też ogólne informacje o zadaniach samorządu na tym poziomie w rozdziale 1.7 „Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)”.

Źródło: opracowanie własne.

 

Wspólne międzyresortowe ramy działań w Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030 (ZSU 2030) zgodnie z ideą uczenia się przez całe życie

Lp.

Priorytety ZSU 2030

Podmioty uczestniczące w realizacji zadań

 1.

 Podnoszenie poziomu umiejętności kluczowych u dzieci, młodzieży i osób dorosłych Ministrowie właściwi ds.: oświaty i wychowania, szkolnictwa wyższego i nauki, kultury i ochrony dziedzictwa narodowego; sportu, rodziny, pracy i zabezpieczenia społecznego, gospodarki, rozwoju regionalnego, zarządy województw, inne podmioty

2.

 Rozwijanie i upowszechnianie kultury uczenia się nastawionej na aktywny i ciągły rozwój umiejętności Ministrowie właściwi ds.: oświaty i wychowania, gospodarki, rozwoju regionalnego, cyfryzacji, zarządy województw, inne podmioty

3.

 Zwiększenie udziału pracodawców w rozwoju i lepszym wykorzystaniu umiejętności Ministrowie właściwi ds.: gospodarki, rodziny, pracy i polityki społecznej, oświaty i wychowania, rozwoju regionalnego, zarządy województw, inne podmioty

4.

 Zbudowanie efektywnego systemu diagnozowania i informowania o obecnym stanie i zapotrzebowaniu na umiejętności Ministrowie właściwi ds.: oświaty i wychowania, gospodarki, rodziny, pracy i polityki społecznej, rozwoju regionalnego, zarządy województw, inne podmioty

5.

 Wypracowanie skutecznych i trwałych mechanizmów współpracy i koordynacji międzyresortowej oraz międzysektorowej Ministrowie właściwi ds.: oświaty i wychowania, szkolnictwa wyższego i nauki, pracy, gospodarki, rozwoju regionalnego, cyfryzacji, zarządy województw, inne podmioty

6.

 Wyrównywanie szans w dostępie do rozwoju i możliwości wykorzystania umiejętności Ministrowie właściwi ds.: oświaty i wychowania, szkolnictwa wyższego i nauki, kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, sportu, rodziny, pracy i polityki społecznej, gospodarki, rozwoju regionalnego, zarządy województw, inne podmioty

Źródło: opracowane na podstawie dokumentu „Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030”.