Kształcenie dorosłych prowadzą:

• publiczne i niepubliczne szkoły dla dorosłych, szkoły branżowe II stopnia i szkoły policealne (które przyjmują osoby dorosłe, ale nie są zaliczane do szkół dla dorosłych) oraz publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego, centra kształcenia zawodowego i branżowe centra umiejętności (niżej określane łącznie jako „placówki”), które działają w ramach systemu oświaty;

oraz

• podmioty działające poza systemem oświaty: podmioty gospodarcze prowadzące działalność oświatową na podstawie przepisów dotyczących działalności gospodarczej oraz różne inne podmioty prowadzące działalność edukacyjno-szkoleniową, m.in. związaną z rynkiem pracy (publiczne służby zatrudnienia, Ochotnicze Hufce Pracy, agencje zatrudnienia, instytucje szkoleniowe, organizacje pracodawców i związki zawodowe). 

W tych dwóch „pod-sektorach” kształcenia dorosłych istnieją odmienne rozwiązania w zakresie zapewniania jakości.

Szkoły publiczne i niepubliczne oraz placówki publiczne i niepubliczne, które kształcą dorosłych w ramach systemu oświaty, podlegają tym samym przepisom oświatowym, które mają zastosowanie do przedszkoli i szkół dla dzieci i młodzieży.

Cele, mechanizmy i ostatnie reformy w zakresie zapewniania jakości w tych szkołach i placówkach są takie same jak w edukacji szkolnej dla dzieci i młodzieży (zob. rozdział 10.1 "Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece oraz edukacji szkolnej"). Dodatkowym rozwiązaniem w sektorze kształcenia dorosłych jest możliwość uzyskania akredytacji, przyznawanej przez kuratora oświaty, przez publiczne i niepubliczne placówki prowadzące kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych.  (Zob. Podejścia i metody zapewniania jakości niżej).

W odniesieniu do podmiotów, które prowadzą kształcenie dorosłych czy kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych poza systemem oświaty, nie istnieją przepisy lub zalecenia określające cele lub rozwiązania w zakresie zapewniania jakości. Podmioty te nie podlegają nadzorowi pedagogicznemu sprawowanemu przez kuratorów oświaty, a tym samym nie podlegają obowiązkowym kontrolom zewnętrznym przeprowadzanym przez kuratoria. Mogą one samodzielnie kształtować podejścia w zakresie zapewniania jakości.

Podobnie jednak jak placówki systemu oświaty, podmioty te mogą dobrowolnie ubiegać się o akredytację określonych form kształcenia ustawicznego, przyznawaną przez kuratora oświaty (zob. Akredytacja kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych niżej). „Rynkowym” OK, bardzo czynnikiem motywującym do uzyskania akredytacji są przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (z późn. zm.). Z podatku VAT zwolnione są usługi kształcenia świadczone przez podmioty, które posiadają akredytację, w zakresie objętym akredytacją. Rozwiązanie to pozwala obniżyć koszty i zwiększyć konkurencyjność na rynku edukacyjnym.

10.3.1 Organy odpowiedzialne

Organy odpowiedzialne za zewnętrzne i wewnętrzne zapewnianie jakości w szkołach kształcących osoby dorosłe oraz placówkach systemu oświaty są określone w przepisach (ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (z późn. zm.) i rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli, z późn. zm.). Są to te same organy, które odpowiadają za zewnętrzne i wewnętrzne zapewnianie jakości w edukacji szkolnej dla dzieci i młodzieży – zob. Organy odpowiedzialne w rozdziale 10.1 "Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece oraz edukacji szkolnej".

Nie istnieją organy odpowiedzialne za zewnętrzne zapewnianie jakości w podmiotach prowadzących kształcenie dorosłych lub kształcenie ustawiczne poza systemem oświaty, w ramach działalności gospodarczej lub edukacyjno-szkoleniowej. Podmioty te mogą też samodzielnie powoływać organy lub osoby odpowiedzialne za wewnętrzne zapewnianie jakości zgodnie ze swymi regulacjami wewnętrznymi.

Niezależnie od tego, zgodnie z ustawą Prawo oświatowe, organem odpowiedzialnym za dobrowolną akredytację zarówno placówek systemu oświaty prowadzących kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych, jak i podmiotów prowadzących kształcenie ustawiczne poza systemem oświaty jest kurator oświaty. Kurator oświaty nie jest organem niezależnym od władz centralnych – kieruje on kuratorium oświaty, które stanowi jednostkę organizacyjną administracji rządowej na szczeblu województwa, i jest powoływany i odwoływany przez Ministra Edukacji Narodowej na wniosek wojewody (kierującego organem administracji rządowej na szczeblu województwa). Zob. informacje o kuratorze oświaty w rozdziale 10.1. 

Kurator oświaty powołuje zespół akredytacyjny, zapewnia obsługę administracyjną zespołu, a po przeprowadzeniu przez zespół postępowania akredytacyjnego przyznaje lub odmawia przyznania akredytacji. Podstawą decyzji akredytacyjnej jest przede wszystkim ocena działalności placówki/podmiotu dokonana przez zespół akredytacyjny. W przypadku placówek systemu oświaty prowadzących kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych kurator uwzględnia dodatkowo wyniki nadzoru pedagogicznego sprawowanego nad placówką, który obejmuje m.in. kontrole zewnętrzne (zob. Kontrole / Podejścia i metody zapewniania jakości w rozdziale 10.1).

10.3.2 Podejścia i metody zapewniania jakości

W odniesieniu do szkół dla dorosłych, szkół branżowych II stopnia, szkół policealnych oraz placówek systemu oświaty prowadzących kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych obowiązują takie same rozwiązania w zakresie zewnętrznego i wewnętrznego zapewniania jakości jak w edukacji szkolnej dla dzieci i młodzieży. Są one określone w następujących aktach prawnych: ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli, z późn. zm.

Rozwiązania te obejmują zarówno zewnętrzny i wewnętrzny nadzór pedagogiczny (kontrole), jak i ocenę nauczycieli oraz ocenę pracy dyrektora. Podobnie jak w przypadku szkół dla dzieci i młodzieży kontrole w ramach zewnętrznego nadzoru pedagogicznego, ocena dyrektorów-nauczycieli oraz ocena nauczycieli dotyczą zarówno publicznych, jak i niepublicznych szkół kształcących dorosłych i placówek. Niepubliczne szkoły i placówki mogą przyjmować własne rozwiązania w zakresie wewnętrznego nadzoru pedagogicznego (dotyczące na przykład kontroli wewnętrznych). Zob. szczegółowe informacje w rozdziale 10.1 "Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece oraz edukacji szkolnej".

Nie istnieją obowiązkowe mechanizmy zapewniania jakości dla podmiotów prowadzących kształcenie dorosłych/kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych poza systemem oświaty, w ramach działalności gospodarczej lub edukacyjno-szkoleniowej, m.in. związanej z rynkiem pracy. Podmioty te nie podlegają zewnętrznemu nadzorowi pedagogicznemu, który funkcjonuje w systemie oświaty, a wszelkie rozwiązania w zakresie wewnętrznego zapewniania jakości są samodzielnie wprowadzane przez te podmioty.

Jak wspomniano wyżej, zarówno placówki prowadzące kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych w ramach systemu oświaty, jak i podmioty prowadzące taką działalność poza systemem oświaty mogę ubiegać się dobrowolnie o akredytację kuratora oświaty.

Akredytacja kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych

Zasady przyznawania akredytacji placówkom systemu oświaty i podmiotom spoza systemu oświaty są określone w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (z późn. zm.) i rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 4 grudnia 2024 r. w sprawie akredytacji kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (z późn. zm.). Akredytacja potwierdza, że dana placówka lub podmiot spełnia określone wymogi i zapewnia wysoką jakość danej formy kształcenia.

Akredytacja dotyczy następujących form kształcenia ustawicznego: 

• kwalifikacyjny kurs zawodowy, 

• kurs umiejętności zawodowych, 

• kurs kompetencji ogólnych, 

• turnus dokształcania teoretycznego dla młodocianych pracowników, 

• branżowe szkolenie zawodowe, 

• inny kurs umożliwiający uzyskanie i/lub uzupełnienie wiedzy, umiejętności lub kwalifikacji zawodowych (jeżeli jest prowadzony na podstawie programu określonego w przepisach dotyczących uzyskiwania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub zmiany kwalifikacji zawodowych). 

Przepisy umożliwiają placówkom systemu oświaty prowadzenie kształcenia ustawicznego w następujących formach i uzyskanie akredytacji tych form kształcenia: 

• publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego: kwalifikacyjny kurs zawodowy, kurs umiejętności zawodowych, kurs kompetencji ogólnych oraz inny wymieniony wyżej kurs; 

• publiczne i niepubliczne centa kształcenia zawodowego: kwalifikacyjny kurs zawodowy, kurs umiejętności zawodowych, kurs kompetencji ogólnych, turnus dokształcania teoretycznego dla młodocianych pracowników oraz inny wymieniony wyżej kurs;

• publiczne i niepubliczne branżowe centra umiejętności: branżowe szkolenie zawodowe, dokształcania teoretycznego dla młodocianych pracowników oraz inny kurs wymieniony wyżej kurs. 

Podmioty prowadzące działalność oświatową na podstawie przepisów o działalności gospodarczej oraz inne podmioty spoza systemu oświaty (publiczne służby zatrudnienia, Ochotnicze Hufce Pracy, agencje zatrudnienia, instytucje szkoleniowe, organizacje pracodawców i związki zawodowe) mogą prowadzić jedynie kwalifikacyjne kursy zawodowe. O akredytację mogą ubiegać się podmioty, które prowadziły takie kursy lub edukację pozaszkolną w zakresie zawodu/zawodów zgodnych z klasyfikacją zawodów szkolnictwa branżowego przez co najmniej 3 lata. 

Akredytację mogą uzyskać placówki/podmioty, które:

• prowadziły kształcenie w formie lub formach pozaszkolnych przez co najmniej 3 lata;

• opracowują, stosują i systematycznie doskonalą system zapewniania jakości kształcenia;

• zapewniają odpowiednią bazę wyposażoną w środki dydaktyczne;

• zapewniają wykwalifikowaną kadrę;

• realizują określony w przepisach program nauczania w zakresie danej formy pozaszkolnej;

• zapewniają warunki realizacji praktycznej nauki zawodu (w przypadku kwalifikacyjnego kursu zawodowego i kursu umiejętności zawodowych);

• zapewniają bezpieczne i higieniczne warunki realizacji kształcenia w danej formie pozaszkolnej;

• udostępniają uczestnikom danej formy pozaszkolnej materiały dydaktyczne; 

• prowadzą odpowiednią dokumentację (dotyczącą m.in. programu nauczania i prowadzenia zajęć, zaliczeń i egzaminów, zaświadczeń o ukończeniu kursu). 

Szczegółowe wymagania dotyczące tych aspektów są określone we wspomnianym wyżej rozporządzeniu i stanowią kryteria samooceny i zewnętrznej oceny placówki/podmiotu ubiegającej/ego się o akredytację. 

Ocenę działalności placówki/podmiotu ubiegającej/go się o akredytację przeprowadza zespół akredytacyjny powołany przez kuratora oświaty. W skład zespołu wchodzą:

• dwaj przedstawiciele kuratora oświaty, wyznaczeni spośród pracowników kuratorium oświaty;

• przedstawiciel wojewódzkiego urzędu pracy (jeśli o akredytację ubiega się placówka publiczna prowadzona przez powiat) lub powiatowego urzędu pracy (jeśli o akredytację ubiega się inna niż wymieniona wyżej placówka lub podmiot);

• przedstawiciel organizacji pracodawców powołany przez kuratora spośród kandydatów zgłoszonych przez organizacje pracodawców.

Na wniosek przewodniczącego zespołu kurator może także powołać w skład zespołu specjalistę z określonej dziedziny wiedzy.

Zgodnie z procedurą określoną w przepisach zespół akredytacyjny analizuje złożony wniosek, dokument przedstawiający własną ocenę kształcenia i inne załączone dokumenty (np. akt założycielski, statut) oraz przeprowadza wizytację w miejscach prowadzenia kształcenia. Zespół sporządza protokół, który przedkłada kuratorowi oświaty.

Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania akredytacji podejmuje kurator oświaty, uwzględniając ocenę zespołu akredytacyjnego i – w przypadku placówek funkcjonujących w systemie oświaty – wyniki nadzoru pedagogicznego, m.in. kontroli zewnętrznej (zob. Podejścia i metody zapewniania jakości w rozdziale 10.1 "Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece oraz edukacji szkolnej"). Warunkiem przyznania akredytacji jest spełnienie wszystkich warunków/kryteriów. Kurator oświaty przyznaje akredytację na 5 lat.

W przypadku stwierdzenia, że placówka/podmiot przestał/a spełniać przynajmniej jeden z warunków akredytacji, kurator poleca usunięcie uchybień, a dodatkowo może zobowiązać placówkę/podmiot do przeprowadzenia własnej oceny. Jeżeli uchybienia nie zostaną usunięte w wyznaczonym terminie, kurator może cofnąć akredytację. Podmiot/placówka, któremu /ej kurator cofnął akredytację, może ponownie ubiegać się o akredytację po upływie co najmniej roku od dnia cofnięcia akredytacji. 

 Ostatnia aktualizacja: 03/05/2026