Address
Eurydice Vlaanderen
Departement Onderwijs en Vorming
Afdeling Strategische Beleidsondersteuning
Koning Albert II-laan 15
BE-1210 Brussel
Tel: +322 553 17 69
Email:
ask.secretariaat@ond.vlaanderen.be
Website
http://www.ond.vlaanderen.be/eurydice/
Verschillende actoren voorzien in een aanbod voor levenslang en levensbreed leren in Vlaanderen. Deze kunnen worden gecategoriseerd als:
-
Strikt publieke aanbieders: de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) en het SYNTRA netwerk.
-
Volwassenenvorming in publieke onderwijsinstellingen: deeltijds kunstonderwijs (dko), basiseducatie, secundair volwassenenonderwijs en Landbouwvorming;
-
Non-profit organisaties: beroeps- en werkgeversorganisaties, sectorale opleidingsfondsen en derde-organisaties zoals de Centra voor Beroepsopleiding en sociaal-culturele vormingsinstellingen;
-
Private opleidingsverstrekkers.
De voornaamste publiek gefinancierde aanbieders van volwasseneneducatie worden hieronder verder beschreven.
Volwassenenonderwijs
Het volwassenenonderwijs in Vlaanderen wordt georganiseerd door de Centra voor Basiseducatie en de Centra voor Volwassenenonderwijs.
Basiseducatie, gericht op het verhogen van het algemene geletterdheidsniveau, wordt enkel georganiseerd door de 13 Centra voor Basiseducatie (CBE’s).
Het secundair volwassenenonderwijs wordt georganiseerd door de Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO’s).
De Centra voor Basiseducatie zijn pluralistische centra, opgericht onder de vorm van een vzw. De algemene vergadering dient voor ten minste ¼ te bestaan uit vertegenwoordigers van gemeenten, provincies, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, OCMW’s of districten. Elk van de vijf Vlaamse provincies beschikt over twee of drie CBE’s. Een 13de centrum werd opgericht te Brussel hoofdstad.Hier dient ten minste één vertegenwoordiger van de Vlaamse Gemeenschap deel uit te maken van de algemene vergadering.
De Centra voor Volwassenenonderwijs zijn opgericht als vrij centrum of als officieel centrum. Verspreid over Vlaanderen zijn 30 CVO’s terug te vinden.
De CBE’s en CVO’s zijn bevoegd om opleidingen waarvoor ze de onderwijsbevoegdheid hebben in te richten, geldige studiebewijzen uit te reiken, alsook voor de organisatie van de individuele trajectbegeleiding van de cursisten en voor de open leercentra. De centra worden ondersteund door de koepelgebonden pedagogische begeleidingsdiensten.
De belangen van de CBE’s worden behartigd door de koepelorganisatie Ligo Centra voor Basiseducatie. De belangen van de CVO’s worden behartigd door de Raad GO! voor het Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap en door de representatieve verenigingen van inrichtende machten voor de andere netten. Eén CVO is niet aangesloten bij een representatieve vereniging van inrichtende machten.
De modulaire opleidingen in de CBE’s sluiten inhoudelijk aan op de opleidingen in de CVO’s zodat een vlotte overstap mogelijk is.
De CBE’s en CVO’s werken niet alleen onderling samen maar ook met andere diensten zoals VDAB, OCMW, gemeentebesturen, en andere partners. In het geval van de basiseducatie betreft de samenwerking met de VDAB opleidingen basisvaardigheden op de werkvloer of remediëring van rekenen tijdens beroepsopleidingen.
Ook met de agentschappen voor integratie en inburgering en de vzw Huis van het Nederlands Brussel bestaat een nauwe samenwerking. Deze instanties, met anderstalige volwassenen als doelgroep, staan in voor de organisatie en coördinatie van de intake, testing en doorverwijzing van kandidaat-cursisten en cursisten ‘Nederlands als tweede taal’ (NT2). Hiervoor brengen zij het aanbod NT2 in hun werkingsgebied in kaart en onderzoeken ze de noden van anderstaligen op zoek naar een opleiding NT2.
VDAB
Werkzoekenden kunnen een beroepsopleiding volgen die georganiseerd wordt door de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling) of door een opleidingspartner (deels) gefinancierd door VDAB. De VDAB is de publieke tewerkstellingsdienst van Vlaanderen. Deze werd opgericht in 1989 met als doel de arbeidsmarkt in Vlaanderen zo transparant en dynamisch mogelijk te maken. Om die opdracht uit te voeren biedt de VDAB naast training en opleiding ook arbeidsbemiddeling en loopbaanbegeleiding aan.
Als extern verzelfstandigd agentschap wordt de VDAB niet rechtstreeks aangestuurd door de minister van werk maar geleid door een raad van bestuur. Als onderdeel van de Vlaamse overheid moet de VDAB wel verantwoording afleggen aan de Vlaamse regering. De VDAB wordt immers gefinancierd door de overheid en het zijn de ministers die de beleidsprioriteiten vastleggen.
In een jaarlijks ondernemingsplan geeft VDAB, vertrekkend van de beleidsmatige prioriteiten bepaald in de jaarlijkse beleidsbrief Werk, aan welke projecten zullen worden uitgewerkt en waar de dienstverlening gecontinueerd, verfijnd en/of bijgestuurd wordt.
Vele VDAB-opleidingen vinden plaats in eigen provinciaal georganiseerde competentiecentra. Het agentschap beschikt momenteel over 93 kantoren en 55 opleidingscentra. De VDAB-opleidingen worden ook georganiseerd op andere plaatsen zoals op de werkvloer van een bedrijf (IBO, werkplekleren), bij een partner (onderwijs, Syntra of een andere opleidingsverstrekker) of via mobiele secties die alternerend en in partnerschap (bv. met openbare besturen) op verschillende locaties doorgaan. De VDAB beschikt ook over een virtuele campus webleren.
VDAB en SYNTRA Vlaanderen (zie hieronder) hebben een raamovereenkomst gesloten zodat VDAB-competentiecentra en SYNTRA-campussen elkaars leerateliers of praktijkruimtes met specifieke (technische) uitrusting, leslokalen met uitrusting (stoelen, tafels, whiteboard, dataprojector) en pc-lokalen samen kunnen gebruiken. De VDAB heeft de leslokalen voornamelijk overdag nodig terwijl de SYNTRA-opleidingen meestal ’s avonds plaatsvinden. De competentiecentra zijn ook toegankelijk voor scholen met hun leerlingen à rato van maximum 10 dagen per leerling en binnen een afgesproken planning.
SYNTRA-netwerk
De SYNTRA-centra zijn de belangrijkste actoren in de ondernemersvorming binnen het ecosysteem van ondernemerschap en innovatie, en dragen actief bij aan het vormgeven van levenslang leren voor ondernemers en hun medewerkers. Sinds 2021 wordt ondernemersvorming in Vlaanderen gecoördineerd door het Vlaams Agentschap voor innvoren en ondernemen (VLAIO).
Het SYNTRA-netwerk bestaat uit vijf erkende centra voor de vorming van zelfstandigen en kmo’s: de autonome vzw's SYNTRA West, SYNTRA Midden-Vlaanderen, SYNTRA PXL SYNTRA Brussel en SYNTRA Antwerpen en Vlaams-Brabant. In totaal zijn er 24 SYNTRA-campussen verspreid over Vlaanderen en Brussel.
Deeltijds kunstonderwijs
Het deeltijds kunstonderwijs (dko) biedt opleidingen aan voor jongeren en volwassenen op het gebied van beeldende en audiovisuele kunsten, muziek, woordkunst-drama en dans. Het dko wil kunst leren ontdekken, begrijpen en zelf beoefenen. Het biedt ook een gedegen voorbereiding op het hoger kunstonderwijs.
De vier domeinen van het deeltijds kunstonderwijs worden aangeboden in drie soorten scholen:
-
academies voor Beeldende en audiovisuele kunsten
-
academies voor Muziek, Woordkunst-drama en Dans
-
kunstacademies, die de domeinen beeldende en audiovisuele kunsten en muziek en één of meer andere domeinen organiseren.
Het deeltijds kunstonderwijs is sterk verspreid in Vlaanderen. De meeste grote en middelgrote steden hebben op hun grondgebied een aanbod in meerdere domeinen in één of meer academies. De meeste kleinere gemeenten beschikken over vestigingsplaatsen, waar heel wat leerlingen dichter bij huis de eerste en tweede graad kunnen volgen.
Sociaal-cultureel volwassenenwerk
Een kernfunctie van het sociaal-cultureel volwassenenwerk is informeel en niet-formeel leren. Dit omvat activiteiten en organisaties die een bijdrage leveren aan de vorming van competente en geëmancipeerde personen en die zo de gemeenschapsvorming bevorderen. Personen nemen vrijwillig deel aan sociaal-cultureel volwassenenwerk, los van enig schoolverband en los van elke vorm van beroepsopleiding.
Het sociaal-cultureel werk in Vlaanderen wordt ondersteund door twee organisaties:
-
Socius (steunpunt van de sector)
-
De Federatie sociaal-cultureel werk & amateurkunsten (belangenbehartiger)
De Vlaamse minister van Cultuur is bevoegd voor het sociaal-cultureel volwassenenwerk in Vlaanderen. Het Departement Cultuur, Jeugd en Media staat in voor de voorbereiding, opvolging, uitvoering en evaluatie van het beleid.
Landbouwvorming
In 4 opleidingscentra in Vlaanderen wordt er landbouwvorming georganiseerd. Deze centra worden gesubsidieerd door het Vlaamse Gewest en cofinanciering vanuit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO). Het netwerk bestaat uit 4 algemene centra voor landbouwvorming. De landbouwvorming valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van landbouw. Het Agentschap Landbouw en Zeevisserij staat in voor de registratie van de organisatoren (de erkende centra), de registratie van de lesgevers, de subsidiëring van de vormingsactiviteiten, de inspecties ter plaatse, de visering van de installatieattesten.