Κύκλοι σπουδών

Σύμφωνα με τον ν. 4957/2022,  ο δεύτερος κύκλος σπουδών αφορά στην οργάνωση Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) με ελάχιστο αριθμό 60 πιστωτικών μονάδων (European Credit Transfer and Accumulation System - ECTS) και ελάχιστη διάρκεια 2 ακαδημαϊκών εξαμήνων, η επιτυχής ολοκλήρωση των οποίων οδηγεί στο επίπεδο 7 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων.

Τα ΠΜΣ οργανώνονται από 1 ή περισσότερα Τμήματα του ίδιου ή άλλου ΑΕΙ της ημεδαπής και αποσκοπούν στην προαγωγή της γνώσης, στην ανάπτυξη της έρευνας και στην ικανοποίηση των εκπαιδευτικών, ερευνητικών και αναπτυξιακών αναγκών της χώρας. Τα ΠΜΣ διέπονται από επιστημονική συνοχή, έχουν αντικείμενο συγγενές προς τα επιστημονικά πεδία του Τμήματος που τα οργανώνει και πληρούν τις προϋποθέσεις που εγγυώνται υψηλό επίπεδο σπουδών.

Η παρακολούθησή τους οδηγεί στην απονομή Διπλώματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΔΜΣ).

Το ακαδημαϊκό έτος αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου και λήγει την 31η Αυγούστου του επομένου.  Το εκπαιδευτικό έργο κάθε ακαδημαϊκού έτους διαρθρώνεται σε 2 εξάμηνα.  Ένα ΠΜΣ αρχίζει είτε το χειμερινό είτε το εαρινό εξάμηνο. H κανονική διάρκεια φοίτησης σε ΠΜΣ είναι κατ’ ελάχιστο 2 εξάμηνα.  Περιλαμβάνεται και ο χρόνος που απαιτείται για την τυχόν εκπόνηση διπλωματικής εργασίας. Ο ανώτατος επιτρεπόμενος χρόνος ολοκλήρωσης των σπουδών καθορίζεται στον Κανονισμό Μεταπτυχιακών Σπουδών κάθε ιδρύματος. 

Ο ν. 4957/2022 προβλέπει την οργάνωση Επαγγελματικών Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ), τα οποία δύνανται να οργανώνονται από 1 ή περισσότερα Τμήματα ΑΕΙ σε συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο που θεραπεύει το Τμήμα. Στόχος είναι η παροχή τυπικής εκπαίδευσης μεταπτυχιακού επιπέδου αποκλειστικά προς το προσωπικό φορέων του ιδιωτικού ή δημόσιου τομέα, στο πλαίσιο υλοποίησης σύμβασης ή προγραμματικής συμφωνίας του ΑΕΙ με φορέα του ιδιωτικού ή δημόσιου τομέα, που αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση της οργάνωσης και λειτουργίας του επαγγελματικού ΠΜΣ. 

Προϋποθέσεις εισαγωγής

Στα ΠΜΣ γίνονται δεκτοί κάτοχοι τίτλου του πρώτου κύκλου σπουδών ΑΕΙ της ημεδαπής ή ομοταγών ιδρυμάτων της αλλοδαπής.  Η επιλογή των φοιτητών γίνεται με συνεκτίμηση ακαδημαϊκών κριτηρίων όπως: 

• Ο βαθμός του πτυχίου 
• Η βαθμολογία στα μαθήματα που είναι σχετικά με το γνωστικό αντικείμενο του ΠΜΣ
• Η επίδοση του φοιτητή σε διπλωματική εργασία, αν η εκπόνησή της είναι υποχρεωτική στο προπτυχιακό επίπεδο
• Οποιαδήποτε ερευνητική εμπειρία που μπορεί να διαθέτει ο φοιτητής.

Στον Κανονισμό καθορίζεται επίσης ο μέγιστος αριθμός μεταπτυχιακών φοιτητών που θα εισαχθούν στο πρόγραμμα του εκάστοτε τμήματος σε συνάρτηση και με τον αριθμό των προπτυχιακών φοιτητών και των διδασκόντων. 

Πρόγραμμα σπουδών

Με απόφαση της γενικής συνέλευσης του τμήματος καταρτίζεται ο Κανονισμός κάθε Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών.  Στη συνέχεια ο Κανονισμός εγκρίνεται από τη Σύγκλητο, δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, αναρτάται στο διαδικτυακό τόπο του τμήματος και κοινοποιείται στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Με τον Κανονισμό Μεταπτυχιακών Σπουδών, εκτός από τα προαναφερόμενα στην ενότητα («Προϋποθέσεις Εισαγωγής»), καθορίζονται:

• Το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, στο οποίο περιλαμβάνεται κυρίως η περιγραφή των μαθημάτων
• Οι ειδικεύσεις
• Το περιεχόμενο των μεταπτυχιακών μαθημάτων
• Οι μέθοδοι της εξ αποστάσεως διδασκαλίας
• Οι ελάχιστες διδακτικές ώρες ανά μάθημα και οι αντίστοιχες πιστωτικές μονάδες σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3374/2005.

Μέθοδοι διδασκαλίας

Οι μέθοδοι διδασκαλίας που εφαρμόζονται στα ΠΜΣ είναι:

1. Θεωρητική διδασκαλία
2. Πραγματοποίηση διαλέξεων και εργαστηρίων
3. Επίβλεψη εργαστηριακών, φροντιστηριακών και κλινικών ασκήσεων
4. Επίβλεψη και καθοδήγηση της εκπόνησης εργασιών και έρευνας για συγκεκριμένα θέματα
5. Πρόσκληση άλλου ακαδημαϊκού ή/και ερευνητικού προσωπικού από Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα του εσωτερικού ή του εξωτερικού.
6. Εξ αποστάσεως εκπαίδευση .

Το διδακτικό και μαθησιακό έργο υποβοηθείται με τα αντίστοιχα συγγράμματα ή άλλο υλικό (σημειώσεις, ελληνική και ξένη βιβλιογραφία), τα οποία χορηγούνται δωρεάν στους φοιτητές.  Σε πολλές περιπτώσεις, το έργο αυτό υποστηρίζεται από τη χρήση οπτικο-ακουστικού υλικού, των νέων τεχνολογιών και ηλεκτρονικών εποπτικών μέσων, που διαθέτει ως υλικοτεχνική υποδομή το τμήμα.

Οι μέθοδοι και τα υλικά διδασκαλίας αποτελούν αντικείμενο ελεύθερης επιλογής από τους διδάσκοντες.  Η επιλογή αυτή αφορά κάθε μάθημα ανά εξάμηνο, το οποίο περιλαμβάνει τουλάχιστον 13 πλήρεις εβδομάδες διδασκαλίας.

Πρόοδος των φοιτητών

Η πρόοδος και προαγωγή των μεταπτυχιακών φοιτητών στηρίζεται στην επιτυχή εξέταση στα προβλεπόμενα μαθήματα, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή του μεταπτυχιακού φοιτητή στο σύνολο των ερευνητικών, συγγραφικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και υποχρεώσεων που προβλέπονται στο πλαίσιο του ΠΜΣ.

Ο τρόπος αξιολόγησης της επίδοσης και του συνολικού έργου των μεταπτυχιακών φοιτητών, καθώς και ο τρόπος πιστοποίησης της επιτυχούς ολοκλήρωσης των σπουδών τους καθορίζονται στον κανονισμό του ΠΜΣ.  Στον κανονισμό καθορίζεται επίσης κάθε άλλη λεπτομέρεια σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία των μεταπτυχιακών σπουδών.

Σε περίπτωση που το ΠΜΣ περιλαμβάνει την εκπόνηση διπλωματικής εργασίας, η Συντονιστική Επιτροπή, μετά από αίτηση του υποψηφίου, λαμβάνει κατ' αρχάς υπόψη την πρόταση του φοιτητή αναφορικά με τον τίτλος της διπλωματικής εργασίας, το όνομα του επιβλέπονται και μια περίληψη της προτεινόμενης εργασίας. Στη συνέχεια ορίζει τον επιβλέποντα αυτής και συγκροτεί τριμελή εξεταστική επιτροπή για την αξιολόγηση της εργασίας.  Ένα από τα μέλη της Επιτροπής είναι και ο επιβλέπων καθηγητής.  Για να εγκριθεί η εργασία ο φοιτητής οφείλει να την υποστηρίξει ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής.

Όλες οι διπλωματικές εργασίες, εφόσον εγκριθούν και αξιολογηθούν από την προαναφερόμενη εξεταστική επιτροπή, αναρτώνται υποχρεωτικά στο διαδικτυακό τόπο της σχολής ή του τμήματος. 

To Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού δημιούργησε πρόσφατα ηλεκτρονική πλατφόρμα για τα Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) που λειτουργούν στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας.  Η πλατφόρμα παρέχει στους ενδιαφερόμενους πληροφόρηση για τα προσφερόμενα ΠΜΣ, τα δίδακτρα, τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων κ.ά. 

Απασχολησιμότητα

Προκειμένου να ενισχυθεί της απασχολησιμότητα των αποφοίτων, προωθείται η δυνατότητα πρακτικής ερευνητικής άσκησης των μεταπτυχιακών φοιτητών σε εργαστήρια του εσωτερικού ή του εξωτερικού. 

Επιπλέον, ενισχύονται παλαιά και νέα ΠΜΣ, των οποίων οι φοιτητικές επιδόσεις και προοπτικές, καθώς και η συνάφεια του γνωστικού αντικειμένου τους με τους τομείς προτεραιότητας της χώρας, προδιαγράφουν τη διεθνή επιτυχία και βιωσιμότητά τους.  

Επιπρόσθετα,  προωθούνται ενέργειες δημοσιότητας για την προσέλκυση δυνητικών μεταπτυχιακών φοιτητών από εταιρείες του ευρύτερου δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα.

Τέλος, όπως ήδη αναφέρθηκε στην ενότητα 7.2.1 «Πτυχίο – Απασχολησιμότητα», σε όλα τα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης λειτουργεί Γραφείο Διασύνδεσης, το οποίο αποτελεί ουσιαστικά γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στο εκάστοτε ίδρυμα και την αγορά εργασίας, την οικονομία και τον τομέα παραγωγής. 

Αξιολόγηση των φοιτητών

Η αξιολόγηση της επίδοσης των φοιτητών πραγματοποιείται από τους διδάσκοντες των Ιδρυμάτων Ανώτατης Εκπαίδευσης, ενώ οι μέθοδοι αξιολόγησης εξαρτώνται από τη φύση του εκάστοτε γνωστικού αντικειμένου.  Η αξιολόγηση και η προαγωγή των μεταπτυχιακών φοιτητών στηρίζεται στην επιτυχή γραπτή ή/και προφορική εξέταση στα προβλεπόμενα, από το οικείο ΠΜΣ μαθήματα, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή του μεταπτυχιακού φοιτητή στο σύνολο των ερευνητικών, συγγραφικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και υποχρεώσεων που καθορίζονται από τον Κανονισμό του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών. 

Η διάρκεια των εξεταστικών περιόδων, οι υποχρεώσεις για τη λήψη του διπλώματος, οι κανόνες εξετάσεων και αξιολόγησης των επιδόσεων των μεταπτυχιακών φοιτητών, ο τρόπος αξιολόγησης της προόδου και του συνολικού έργου των μεταπτυχιακών φοιτητών, ο τρόπος πιστοποίησης της επιτυχούς ολοκλήρωσης των σπουδών τους καθορίζονται επίσης στον Κανονισμό του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών. 

Για την απονομή Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης απαιτείται η επιτυχής εξέταση στα μαθήματα που προβλέπονται από το σχετικό πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή του μεταπτυχιακού φοιτητή στο σύνολο των εκπαιδευτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο στον Κανονισμό του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών.

Πιστοποίηση

Κάθε τμήμα ΑΕΙ παρέχει το αντίστοιχο, Δίπλωμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, το οποίο είναι δυνατόν να διακρίνεται σε κατευθύνσεις/ειδικεύσεις.  Δεν υπάρχει ειδική διαδικασία πιστοποίησης των τίτλων σπουδών στα δημόσια Ιδρύματα της Ανώτατης Εκπαίδευσης.  Οι τίτλοι σπουδών που υπογράφονται από τον πρύτανη/πρόεδρο του ΑΕΙ, τον πρόεδρο/ προϊστάμενο και τον γραμματέα του οικείου τμήματος, θεωρούνται ότι είναι αυτοτελώς έγκυροι και αφ’ εαυτών πιστοποιημένοι.

Στο Δίπλωμα Μεταπτυχιακών Σπουδών αναγράφεται το Ίδρυμα Ανώτατης Εκπαίδευσης, η σχολή, το τμήμα και, όπου υφίσταται, η κατεύθυνση/ειδίκευση. Επίσης, αναγράφονται η ακριβής αριθμητική βαθμολογία του πτυχιούχου και ο ποιοτικός χαρακτηρισμός στον οποίο αυτή αντιστοιχεί (5,00-6,49 «Καλώς », 6,50-8,49 «Λίαν Καλώς» και 8,50-10,00 «Άριστα»).

Το παράρτημα διπλώματος, το οποίο ορίζεται στον ν. 3374/2005, επισυνάπτεται στους τίτλους προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών σπουδών και παρέχει πληροφορίες σχετικά με το γενικότερο πλαίσιο εκπαίδευσης και το περιεχόμενο  σπουδών.