2026

Ministeries OCW en BZK starten traineeprogramma voor mbo’ers

Op ministeries wordt beleid gemaakt dat vormgeeft aan Nederland. We kunnen de kwaliteit van dit beleid verder verhogen door nadrukkelijker meer en andere perspectieven toe te voegen aan de groep beleidsmakers. Om dit te stimuleren starten de ministeries van OCW en BZK/VRO per 1 februari 2026 een programma specifiek gericht op mbo’ers. Dit is een mooie aanvulling op het reeds bestaande traineeship voor hbo- en wo-afgestudeerden. Het is vanaf vandaag mogelijk om te solliciteren op de vacature.

Het mbo-traineeship is een tweejarig programma waarin mbo-afgestudeerden gaan werken in het hart van beleid. Zij zullen zich tijdens 3 opdrachten van elk 8 maanden bezighouden met onder andere het realiseren van betaalbare woningen, nadenken over hoe het onderwijs in Nederland beter kan of over hoe we eerlijk samen beslissingen maken in onze democratie. Het traineeprogramma is een fulltimebaan met ingebouwde ruimte voor begeleiding en opleiding. Zo leren starters de Rijksoverheid kennen en blijft de jongere generatie goed betrokken bij het beleid van morgen.

Kabinet kent € 36,6 miljoen toe aan 39 projecten gericht op leven lang ontwikkelen

De LLO-Katalysator (Leven Lang Ontwikkelen) is een langetermijninvesteringsprogramma dat is ontworpen om levenslang leren en ontwikkeling in alle sectoren en regio's te bevorderen. Het initiatief speelt in op de toenemende tekorten op de arbeidsmarkt, de dalende productiviteit en andere maatschappelijke uitdagingen. Onderwijsinstellingen werken samen met bedrijven en maatschappelijke organisaties om innovatie en professionele ontwikkeling te ondersteunen, met name via omscholing, bijscholing en leren op de werkplek.

De Nederlandse overheid investeert € 36,6 miljoen in 39 projecten in het kader van de derde aanvraagronde van het LLO Katalysator-programma, gefinancierd door het Rijksgroeifonds. De projecten zijn gericht op het bevorderen van samenwerking tussen werkgevers, onderwijsinstellingen (beroepsonderwijs, hoger beroepsonderwijs en universitair onderwijs) en particuliere opleidingsaanbieders. Ze richten zich op omscholing en bijscholing van professionals om te voldoen aan de behoeften van de energie- en grondstoffentransitie. Hiermee komt het totale aantal LLO-projecten in Nederland op 94.

Daling ingezet: minder schooluitval op mbo

Het aantal vroegtijdige schoolverlaters in het mbo is in het schooljaar 2023-2024 met bijna 2.000 gedaald, wat een positieve ontwikkeling is. De uitdaging blijft echter bestaan: het doel is om het aantal vroegtijdige schoolverlaters terug te brengen tot minder dan 18.000 in 2026. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap benadrukte de voortdurende focus op het ondersteunen van leerlingen, met name diegenen voor wie een basiskwalificatie niet haalbaar is, bij het vinden van werk.

De daling van het aantal vroegtijdige schoolverlaters is deels te danken aan een actieplan dat in oktober 2023 is ingevoerd en dat betere ondersteuning biedt aan leerlingen. Dit omvat persoonlijke begeleiding, samenwerking tussen scholen, gemeenten en doorstroompunten, en het aanpakken van de onderliggende oorzaken van schooluitval, zoals persoonlijke problemen, een verkeerde keuze van vakken, een gebrek aan kwalificaties en onvoldoende ondersteuning bij de overgang van school naar werk.

Maatregelen die op scholen worden uitgevoerd, moeten voor alle jongeren op school die dat nodig hebben toegankelijk zijn, ongeacht de woonplaats. Jaarlijks zal hier vanaf 1 januari 2026 € 90 miljoen voor beschikbaar zijn, in plaats van de huidige € 50 miljoen. Ondanks dat het terugdringen van vsv een belangrijk doel blijft, is het bredere streven om betere ondersteuning te bieden zodat leerlingen betrokken blijven bij hun opleiding.

In 2022 was het gestegen tot 30.000 jongeren uit het voortgezet onderwijs en mbo samen, het hoogste aantal in 10 jaar tijd. Hoofdoorzaken daarvan waren onder meer (de nasleep van) corona en de krappe arbeidsmarkt waardoor veel jongeren zonder diploma aan de slag gingen. Ondanks de daling van vsv in het mbo, is de totale opgave met 29.163 uitvallers in 2023-2024 uit het voortgezet onderwijs en mbo samen nog steeds groot. In het voortgezet onderwijs is een toename te zien van vsv’ers. Dit is mede te verklaren door een toename van het aantal nieuwkomers dat voortijdig uitvalt in het voortgezet onderwijs en de doorstroom naar het vervolgonderwijs. Een plan om het onderwijs voor nieuwkomers te verbeteren zal de komende maanden worden gepresenteerd.

2025

Gerichte steun in het mbo bij taal en rekenen

Veel startende mbo-studenten hebben momenteel nog extra ondersteuning nodig op taal en rekenen. Daarom heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor de studiejaren 2025/2026 en 2026/2027 €47,2 miljoen vrijgemaakt, zodat mbo-instellingen kunnen investeren in extra begeleiding, bijvoorbeeld door de inzet van extra onderwijspersoneel. Het doel is om studievertraging en uitval van leerlingen zoveel mogelijk te voorkomen. 

Ook zijn er voor docenten Nederlands, rekenen en burgerschap aanvullende opleidingstrajecten ontwikkeld die de vakinhoudelijke en didactische vaardigheden van docenten verbeteren.

Een goede beheersing van basisvaardigheden (taal, rekenen en burgerschap) van mbo-studenten zorgt ervoor dat zij zich beter kunnen redden in de maatschappij, hun beroep goed kunnen uitoefenen of met succes kunnen doorstromen naar een vervolgopleiding.

2024

Wet van school naar duurzaam werk

Deze wet gaat jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt beter helpen. Om zo veel mogelijk arbeidspotentieel te benutten wordt de overstap van onderwijs naar de arbeidsmarkt verbeterd. Jongeren die dat nodig hebben krijgen ondersteuning van scholen, doorstroompunten en gemeenten, die daarbij verplicht samenwerken. Deze ondersteuning is er voor jongeren tot 27 jaar van het mbo, vso, pro en vroegtijdig schoolverlaters.

Het doel van de wet is om kansengelijkheid onder jongeren te vergroten door betere begeleiding mogelijk te maken bij de overgang van school naar werk en bij het behouden van werk.

De wet heeft 4 belangrijke speerpunten;

1. Begeleiding door scholen: scholen bieden aanvullende loopbaanbegeleiding tijdens het onderwijs en nadat de student zijn diploma heeft behaald, gericht op de overgang naar het vervolgonderwijs of werk.
2. Begeleiding door Doorstroompunten: doorstroompunten bieden jongeren zonder startkwalificatie tot 27 jaar (eerder tot 23 jaar) begeleiding naar school of werk.
3. Ondersteuning door gemeenten: gemeenten bieden jongeren tot 27 jaar meer preventieve en passende ondersteuning terug naar school, werk of een combinatie van beiden.
4. Gezamenlijk regionaal programma: partijen werken verplicht samen in een aanvullend regionaal programma.

Investering in talent voor microchipsector

Het kabinet wil meer technici opleiden voor de microchip sector. Het ministerie van Economische Zaken en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap investeren van 2024 tot 2026 €80,9 miljoen in onderwijsinstellingen om te realiseren dat er tot en met 2030 33.000 extra technici zijn opgeleid. Het kabinet heeft besloten om hierin te investeren om verder te groeien in de microchipsector, om zo bij te kunnen dragen aan de economie en veiligheid. Daarnaast zijn er verschillende samenwerkingen tussen mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten om meer technici op de arbeidsmarkt te krijgen. Bijvoorbeeld door mensen uit het bedrijfsleven te laten lesgeven om opleidingen beter te laten aansluiten bij de praktijk. 

Kabinet investeert € 22 miljoen in leven lang ontwikkelen vanuit Groeifonds

Minister Dijkgraaf (OCW) steekt in totaal ruim € 22 miljoen in projecten voor leven lang ontwikkelen (LLO). Het gaat om 17 subsidieaanvragen die in deze eerste subsidieronde zijn goedgekeurd. Het geld is afkomstig uit het Nationaal Groeifonds voor de zogeheten LLO-Katalysator. Het gaat om 11 grote projecten met een subsidie van maximaal € 2 miljoen en 6 kleine projecten met een maximale subsidie van € 125.000. In de projecten is specifiek aandacht voor de energie- en grondstoffentransitie.

Leven lang ontwikkelen en het bedrijfsleven
De subsidieaanvragen zijn gericht op samenwerkingen tussen de arbeidsmarkt en het onderwijs, specifiek als het gaat om opleiden van vakmensen voor de transitie naar schonere energie en grondstoffen. Hiermee geven de projecten een impuls aan het samen innoveren, leren, scholen en werken van onderwijs en bedrijfsleven. Het versnelt ook het ontwikkelen van de juiste vaardigheden voor de vraag van de regionale arbeidsmarkt, met name door de inzet van om- en bijscholing.

Subsidierondes
In de tweede ronde van het Nationaal Groeifonds heeft het kabinet bekendgemaakt dat het bijna € 400 miljoen investeert in het Groeifonds voorstel ‘de Nationale LLO-Katalysator’. Het ministerie van OCW heeft hiervoor in juli 2023 2 subsidieregelingen gepubliceerd met meerdere aanvraagronden. Op 1 april opent de tweede aanvraagronde voor beide subsidieregelingen.

2023

Gelijke behandeling en meer erkenning voor leerlingen in het beroepsonderwijs

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat leerlingen in het mbo gelijkheid en meer erkenning verdienen. De minister werkt aan een maatschappelijke herwaardering van het mbo, onder meer door te zorgen voor gelijke behandeling in wet- en regelgeving en het recht op dezelfde faciliteiten en studentenkortingen.

Naast gelijke behandeling en dezelfde kansen voor deze studenten wil de minister de participatie van mbo-studenten beter ondersteunen en versterken, in lijn met hogescholen en universiteiten. De minister heeft al regelmatig overleg met de Jeugdorganisatie Beroepsonderwijs (JOBmbo) om te horen waar studenten behoefte aan hebben en welke knelpunten zij ervaren. Omdat dit een belangrijk onderdeel is van het onderwijsveld zal de minister na de zomer een voorstel aan de Tweede Kamer indienen om dit overleg juridisch vast te leggen, net zoals dat in het hoger onderwijs het geval is.

Nieuw actieplan om voortijdig schoolverlaten aan te pakken

De pandemie en een krappere arbeidsmarkt hebben geleid tot een groter aantal voortijdige schoolverlaters in het beroepsonderwijs. Om deze trend het hoofd te bieden komt het ministerie van OCW in de zomer van 2023 met een nieuw actieplan.

Het actieplan zal de problematiek van voortijdig schoolverlaten op een holistische manier benaderen, waarbij specifieke aandacht wordt besteed aan de leefomgeving van de (potentiële) schoolverlaters. Om een dergelijke aanpak te kunnen hanteren, werkt het ministerie nauw samen met gemeenten, scholen en andere overheidsinstanties. Het doel is om het aantal voortijdige schoolverlaters tegen 2026 terug te brengen tot 18.000.

Ook mbo-studenten hebben recht op een bestuursbeurs

Vanaf 1 januari hebben mbo-studenten ook recht op een beurs als zij bestuurslid worden van een politieke jongerenorganisatie of van een landelijke organisatie die zich inzet voor het mbo. Dit geldt al voor studenten uit het hoger onderwijs. De exacte regels voor het aanvragen van een subsidie worden later in januari gepubliceerd.

2022

Kabinet versterkt het mbo, met grote rol voor tegengaan kansenongelijkheid

Het kabinet gaat investeren in het versterken van het mbo. De focus ligt voornamelijk op het vergroten van kansengelijkheid, betere aansluiting op de arbeidsmarkt en verbetering van de kwaliteit. De komende jaren worden enkele honderden miljoenen geïnvesteerd in de drie mbo-prioreiteiten.

Nieuwe aanpak

De minister van onderwijs is in gesprek gegaan met studenten, docenten, mbo-instellingen, werkgevers, gemeenten, onderwijskoepels en vakbonden over de ambities en maatregelen om het mbo te versterken. Startpunt is de persoonlijke groei van studenten. In een ‘Werkagenda mbo’ wil de minister komen tot plannen en afspraken voor de komende jaren

Drie mbo-prioriteiten

De drie prioriteiten voor de Werkagenda mbo:

1. Vergroten van de kansengelijkheid
   Wegnemen van barrières voor studenten in het beroepsonderwijs wegnemen. Het uitbannen van stagediscriminatie in een topprioriteit. Eerdere maatregelen te weinig effect gehad. Doel is dat leerbedrijven studenten niet langer aannemen op basis van een persoonlijke klik, maar op basis van competenties en leerdoelen. In een Stagepact dat het kabinet wil sluiten met bedrijfsleven en onderwijsinstellingen moet de deze aanpak van tegen stagediscriminatie een plek krijgen.
   
   Daarnaast wordt ook ingezet op het tegenaan van voortijdig schoolverlaten, begeleiding van kwetsbare studenten en doorlopende leerroutes van vmbo-mbo-hbo.
    

2. Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt
   De meeste mbo-ers vinden snel een baan. Maar de aansluiting tussen mbo en de arbeidsmarkt kan beter. Ook vallen er veel mbo-ers uit door een verkeerde studiekeuze. Het verstevigen van loopbaanbegeleiding en verbeteren van voorlichting zou hierbij kunnen helpen.

   Ook zijn er mbo-studenten die nog geen keuze kunnen maken en behoefte hebben aan een bredere oriëntatie op opleidingen. Vanaf schooljaar 2023/2024 wordt als experiment een oriëntatieprogramma opgezet. Daarnaast zal het aanbod van bbl-opleidingen en maatwerkopleidingen gestimuleerd worden voor zij-instromers.
    

3. Meer kwaliteit, onderzoek en innovatie in het mbo
   Jongeren beheersen basisvaardigheden voor taal, rekenen, burgerschap en digitale geletterdheid steeds minder goed. Betere monitoring voor basisvaardigheden is nodig. Hiervoor moet een duidelijk visie komen op deze vaardigheden en de daarbijhorende onderwijsdoelen.

   
   Tot slot wil de onderwijsminister de de innovatiekracht van het mbo versterken.  De ontwikkelkracht van het mbo moet passen in de keten van onderzoek en innovatie waarbij samenwerking plaatsvindt met het hoger onderwijs en de wetenschap. Onderzocht wordt of er een netwerk opgezt kan worden met innovatieve docenten en docent-onderzoekers.

Investeringen

Vanuit de middelen in het coalitieakkoord is bijna €200 miljoen beschikbaar. In de zomer volgt besluitvorming over de resterende middelen waarvan het kabinet mogelijk nog een deel in het mbo investeert. Daarnaast wordt er vanuit het Nationaal Groeifonds ook fors geïnvesteerd in het mbo.