Vlaanderen hervormt de lerarenopleidingen om de kwaliteit van leraren te versterken  

De Vlaamse Regering heeft een grondige hervorming van de lerarenopleidingen goedgekeurd met als doel de kwaliteit van de lerarenopleiding te versterken en ervoor te zorgen dat afgestudeerde leraren met een sterke en gemeenschappelijke basis van kennis en vaardigheden starten in het beroep. De hervorming introduceert een herzien competentiekader voor kleuter- en lager onderwijs, versterkt het praktijkgedeelte van de lerarenopleiding en voert nieuwe evaluatievereisten in voor studenten in de lerarenopleiding. De vernieuwde opleidingen worden ingevoerd vanaf het academiejaar 2027–2028.   

Een van de belangrijkste wijzigingen is de invoering van een nieuw gemeenschappelijk kader van kerncompetenties voor lerarenopleidingen kleuter- en lager onderwijs. Dit kader bepaalt de minimale kennis, vaardigheden en attitudes waarover alle afgestudeerden moeten beschikken en legt meer nadruk op drie belangrijke domeinen: vakkennis, (vak)didactiek en pedagogiek. Het doel is om toekomstige leraren beter voor te bereiden op de klas- en schoolpraktijk.   

De hervorming versterkt ook de praktijkcomponent van de lerarenopleiding. Hogeronderwijsinstellingen die lerarenopleidingen aanbieden, zullen nauwer moeten samenwerken met scholen, zodat studenten sterker verbonden worden met de dagelijkse klaspraktijk. Daarnaast zullen lerarenopleiders recente ervaring in het onderwijs moeten hebben of deze ervaring moeten opbouwen via professionele stages, zodat de lerarenopleiding nauw blijft aansluiten bij de actuele onderwijspraktijk.   

Een ander belangrijk onderdeel van de hervorming betreft de evaluatie van studenten. De bestaande niet-bindende instaptoetsen worden vervangen door verplichte en bindende toetsen. Alle studenten die starten in professionele bacheloropleidingen kleuter-, lager- of secundair onderwijs moeten aantonen dat ze voldoende Nederlands beheersen. Studenten die worden opgeleid tot leerkracht lager onderwijs moeten daarnaast ook aantonen dat ze voldoende kennis hebben van wiskunde en Frans. Deze toetsen moeten succesvol worden afgelegd voordat studenten aan hun onderwijspraktijk mogen beginnen. 

De Vlaamse Regering verwacht dat de hervormingen zullen bijdragen aan kwaliteitsvollere lerarenopleidingen, startende leraren beter zullen voorbereiden op de klas- en schoolpraktijk en uiteindelijk de onderwijskwaliteit zullen ondersteunen. De vernieuwde opleidingen komen er samen met de stapsgewijze implementatie van de nieuwe minimumdoelen in het leerplichtonderwijs. De implementatie van de nieuwe minimumdoelen begon in schooljaar 2025 – 2026 en zal volledig afgerond zijn in schooljaar 2030 -2031. 

Lerarenberoep 

De Vlaamse Regering neemt verschillende maatregelen om het lerarentekort en uitval aan te pakken, met de nadruk op het behouden van bestaande leerkrachten en het aantrekken van nieuwe leerkrachten door meer maatschappelijke erkenning en betere arbeidsomstandigheden. Om voldoende steun te krijgen, overlegt de Vlaamse Regering met onderwijsverstrekkers en vakbonden. Samen zoeken ze naar concrete manieren om sterke leraren en schoolleiders aan te trekken en te behouden. Er wordt momenteel gewerkt aan de arbeidsvoorwaarden voor de masteropleiding in het basisonderwijs (zie ook 13.1, ECEC).    

Startende leraren zullen in hun eerste jaar 80% van hun werktijd kunnen besteden aan lesgeven en andere taken, terwijl 20% wordt gereserveerd voor aanvangsbegeleiding.    

Ook de lerarenopleiding wordt herzien om beter aan te sluiten bij de behoeften van leraren en om drempels voor een vlotte instroom in het onderwijs weg te nemen. 

Verder zijn aanvullende maatregelen uitgewerkt om beleidsmaatregelen uit de vorige legislatuur voort te zetten. Dit omvat onder andere dat zij-instromers tot 15 jaar anciënniteit kunnen laten valideren, een lerarenbonus (waardoor leraren een verminderd lesrooster kunnen krijgen om lesgeven te combineren met een formele lerarenopleiding) en meer flexibiliteit in de inzet van middelen.    

Minimumdoelen  

In 2025 keurde het Vlaams Parlement nieuwe minimumdoelen voor het gewoon en buitengewoon basisonderwijs goed. Deze doelen zijn geordend volgens vakdisciplines. Ze leggen de minimale vereisten inzake kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes vast voor alle leerlingen. De minimumdoelen worden gefaseerd ingevoerd voor het kleuteronderwijs, het 4de en 6de jaar lager onderwijs. Voor scholen wordt daarbij ondersteuning voorzien.    

De transitie zal gefaseerd verlopen tot 2040. De eerste stappen richten zich op een nauwere samenwerking tussen gewoon en buitengewoon onderwijs en op pilootprojecten. In latere fases wordt een volledige systeemverschuiving naar geïntegreerd inclusief onderwijs voorzien, met aangepaste ondersteuningsstructuren in alle scholen.  

Na de consultatiefase worden vanaf het schooljaar 2026-2027 verdere gesprekken met belanghebbenden, experteninput en pilootprojecten voortgezet. De regering zal de hervorming stapsgewijs verder verfijnen met het oog op een volledig inclusief onderwijssysteem tegen 2040.  

Pioniersscholen binnen de hervorming Scholen voor Iedereen  

Als onderdeel van de evolutie naar “scholen voor iedereen” tegen 2040 voert de Vlaamse Regering pioniersscholen in als experimentele projecten om meer inclusieve onderwijsvormen in de praktijk uit te testen. Vanaf het schooljaar 2026-2027 wordt via een specifieke oproep een eerste groep projecten opgestart, met later nog bijkomende rondes.  

Deze projecten brengen scholen voor gewoon en buitengewoon onderwijs, CLB’s en ondersteuningsdiensten samen om te onderzoeken hoe meer geïntegreerde leeromgevingen georganiseerd kunnen worden. Het doel is om de strikte scheiding tussen onderwijstypes te verminderen en meer flexibele ondersteuning te ontwikkelen voor leerlingen met diverse noden.  

Pioniersscholen functioneren als “living labs” waarin nieuwe aanpakken worden getest, zoals multidisciplinaire teams, flexibele ondersteuningssystemen en een nauwere samenwerking met welzijnspartners. Ze onderzoeken ook inclusieve praktijken die minder vertrekken vanuit vaste labels en meer vanuit ondersteuning op basis van onderwijsbehoeften.  

Elk project ontvangt jaarlijks financiering (ongeveer €260.000) en is uitdrukkelijk tijdelijk. De resultaten zullen bijdragen aan toekomstig beleid rond inclusief onderwijs.  

Pioniersscholen vormen een belangrijke stap in de transitie naar scholen voor iedereen. Ze helpen testen hoe gewoon en buitengewoon onderwijs geleidelijk dichter bij elkaar kunnen worden gebracht. De bevindingen zullen bijdragen aan de langetermijnverschuiving naar een inclusiever onderwijssysteem tegen 2040. 

Wijzigingen aan het schooljaar en de klassenraden om de onderwijstijd te verhogen  

Vanaf 1 september 2026 wijzigt in Vlaanderen de organisatie van het schooljaar in het basis- en secundair onderwijs. De wijzigingen hebben tot doel de beschikbare onderwijstijd zo veel mogelijk te benutten en te vermijden dat lessen om organisatorische redenen uitvallen. Door de mogelijkheden om lessen te schorsen te beperken, wil de Vlaamse Regering meer effectieve lestijd voor leerlingen vrijwaren.  

In het basis- en secundair onderwijs kunnen de lessen niet langer worden geschorst voor facultatieve verlofdagen of op de dag na verkiezingen wanneer schoolgebouwen als stemlocatie worden gebruikt. In het basisonderwijs blijven maximaal drie halve pedagogische studiedagen mogelijk, maar kunnen geen bijkomende studiedagen meer worden aangevraagd. De laatste schooldag voor de zomervakantie is een volledige schooldag.  

In het secundair onderwijs kunnen de lessen niet langer worden geschorst voor een pedagogische studiedag of voor administratieve en onthaalformaliteiten bij het begin van het schooljaar. Ook het aantal dagen waarop lessen kunnen worden geschorst voor evaluatie wordt begrensd, rekening houdend met de evaluatievorm en het onderwijstype. De laatste schooldag voor de zomervakantie blijft een volwaardige schooldag.  

Wanneer lessen wegvallen door de afwezigheid of een tekort aan leraren, staat de school in principe in voor een andere invulling van die schooluren. Voor bepaalde leerlingen van de derde graad kan de school beslissen dat zij later naar school komen of vroeger naar huis gaan.  

Daarnaast wordt de regelgeving over de klassenraad versoepeld. De samenstelling van de klassenraad wordt flexibeler en klassenraden kunnen voortaan zowel fysiek als digitaal plaatsvinden.  

De wijzigingen worden toegepast vanaf het schooljaar 2026-2027 en kwamen er na o.a. overleg met de onderwijsvakbonden en de onderwijsverstrekkers in het sectorcomité.  

Goed gedragen  

In november 2025 keurde de Vlaamse Regering het actieplan Goed Gedragen goed, een nieuw beleidsinitiatief gericht op het versterken van positief gedrag, het verbeteren van het schoolklimaat en het verminderen van vroegtijdig schoolverlaten in het basis- en secundair onderwijs.  Het plan introduceert 28 acties die scholen bijkomende begeleiding, vorming en ondersteuning bieden om rustigere, veiligere en meer gestructureerde leeromgevingen te creëren. Het initiatief speelt in op toenemende bezorgdheden rond gedragsproblemen, stijgende schorsingen en uitsluitingen, problematisch spijbelen en de toenemende druk op leraren en schoolteams.  

Het actieplan maakt deel uit van het bredere Vlaamse beleid rond leerlingenbegeleiding en schoolbetrokkenheid. Het vormt een aanvulling op bestaande maatregelen rond vroegtijdig schoolverlaten en leerlingenwelbevinden door specifiek te focussen op preventie, duidelijke gedragsverwachtingen en tijdige interventie. De maatregelen sluiten aan bij de fasen van het Vlaamse kader voor leerlingenbegeleiding en hebben als doel de brede basiszorg en klasmanagementpraktijken in scholen te versterken.  

De Vlaamse overheid benadrukt dat effectief leren een veilige, voorspelbare en ordelijke schoolomgeving vereist. Onderzoek waarnaar de overheid verwijst, toont het belang aan van een sterke basiszorg, met onder meer duidelijke routines, expliciete gedragsverwachtingen en consequente opvolging. Volgens de overheid zijn deze elementen momenteel onvoldoende ingebed in sommige scholen, terwijl scholen steeds vaker melding maken van pesten, agressie, onveiligheidsgevoelens en leerlingen die afhaken van het onderwijs.  

De 28 acties zijn opgebouwd rond drie hoofddoelstellingen. De eerste doelstelling is meer ruimte creëren voor het leerproces door sterker klasmanagement, duidelijkere routines en een consequent gedragsbeleid. De tweede doelstelling is het verbeteren van leerresultaten en het behalen van kwalificaties door ervoor te zorgen dat leerlingen kunnen leren in stabiele en ondersteunende omgevingen. De derde doelstelling is het versterken van de fysieke, emotionele en sociale veiligheid op school door sneller te reageren op pesten, agressie en complexe gedragssituaties.  

De maatregelen worden uitgevoerd binnen de drie fasen van leerlingenbegeleiding: brede basiszorg, verhoogde zorg en uitbreiding van zorg. Binnen de brede basiszorg worden scholen aangemoedigd om duidelijke routines vast te leggen, gewenst gedrag expliciet aan te leren en klasmanagement te versterken. Binnen verhoogde zorg krijgen scholen bijkomende ondersteuning wanneer gedragsproblemen aanhouden of leerlingen intensievere opvolging nodig hebben. Uitbreiding van zorg richt zich op complexe situaties waarbij scholen nood hebben aan externe expertise of crisisondersteuning.  

Vlaanderen breidt toegang tot kwalificaties secundair onderwijs uit voor personen in detentie  

De Vlaamse Regering heeft nieuwe maatregelen goedgekeurd om de onderwijskansen van personen in detentie te versterken als onderdeel van haar bredere strategie om hun re-integratie in de samenleving te ondersteunen. Het initiatief maakt deel uit van het Vlaams Strategisch Plan ter versterking van de re-integratie van personen in detentie (2025-2030) en heeft als doel de toegang tot een kwalificatie van het secundair onderwijs te verbeteren via de Examencommissie Secundair Onderwijs. Om de uitvoering te ondersteunen, worden bijkomende personeelsmiddelen en werkingsmiddelen toegekend aan het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs, Kwalificaties en Studietoelagen (AHOVOKS).  

Personen in detentie kunnen momenteel een kwalificatie van het secundair onderwijs behalen via Centra voor Volwassenenonderwijs die lessen organiseren in gevangenissen. Binnen de nieuwe regeling zullen personen in detentie hun kwalificatie ook kunnen behalen via examens georganiseerd door de Examencommissie Secundair Onderwijs. Het initiatief richt zich specifiek op deze doelgroep en sluit aan bij de doelstelling om het opleidingsniveau van kortgeschoolde volwassenen te verhogen en hun herintegratie in onderwijs, opleiding en werk te ondersteunen.  

Om deelname mogelijk te maken, zal AHOVOKS examenbegeleiders aanwerven die rechtstreeks in gevangenissen zullen werken. Zij zullen informatie geven over het examensysteem, kandidaten ondersteunen bij inschrijving en studiemateriaal, de examenplanning coördineren, examens begeleiden, resultaten communiceren en samenwerken met gevangenisdiensten, aanbieders van volwassenenonderwijs en andere relevante organisaties. De Examencommissie zal haar werking eveneens uitbreiden door bijkomende examenmomenten te organiseren en examenversies te ontwikkelen die aangepast zijn aan deze specifieke context.  

De Vlaamse Regering heeft een uitbreiding van het personeelskader van AHOVOKS goedgekeurd met zes voltijdse equivalenten: vijf examenbegeleiders en één coördinator. Daarnaast komen er bijkomende werkings- en IT-middelen. De nieuwe regeling wordt operationeel tijdens het schooljaar 2026-2027, met een eerste implementatiefase die loopt tot augustus 2028.  

Het initiatief moet personen in detentie een meer gestructureerd traject bieden om een kwalificatie van het secundair onderwijs te behalen en moet bijdragen aan hun verdere maatschappelijke en arbeidsmarktgerichte re-integratie. 

Vlaamse toesten  

The Flemish tests are standardised, norm-referenced, validated assessments that support schools’ internal quality assurance and strengthen educational quality. They are centrally developed by an independent academic organisation involving Flemish universities and universities of applied sciences. They are administered digitally and processed using scientifically validated standards. They assess Dutch reading comprehension and mathematics and provide insights at both school and system level. The assessment results help identifying and addressing learning delays. By measuring and improving educational quality, the tests aim to promote greater equality of opportunity by providing a standardised picture of learning outcomes, supporting teaching improvement, and helping policymakers to develop measures for fostering equal opportunities for all pupils. 

All pupils in Flemish schools are required to participate in the tests. Only a very small group (i.e. pupils with an individually adapted curriculum, newly arrived non-Dutch-speaking pupils, and pupils in special education) is exempt.  

The Flemish tests are administered in the 4th year of primary education, the 6th year of primary education, the second year of the first stage of secondary education (grade 8), and the 2nd  year of the 3rd stage of secondary education (12th year). At present, the tests are available for the 4th year (since 2024), the 6^th year (since 2026) and the second year of the first stage (since 2024). The 2nd year of the 3rd stage will follow in 2027. As all pupils take the tests four times during their school career, learning gain at school and system level can be tracked over time. 

The tests are low-threshold and have no direct consequences for pupils’ school careers. However, schools may use the results as one of the sources of information during class council assessments. At the end of September, schools receive a dashboard that presents and contextualises their results, allowing them to compare with the Flemish average and with a group of schools with a similar composition. The dashboard can inform the internal quality assurance. School results are included as one of the indicators used by the education inspectorate when selecting and evaluating schools. 

 At system level, results are used to inform policy making. The results on the Flemish tests – including results from a pupil questionnaire – are equally used for academic research.  

Vlaanderen blijft een breed scala aan maatregelen implementeren om het lerarentekort aan te pakken, met de nadruk op het behouden van huidige leraren en het aantrekken van nieuwe, door hun sociale status te versterken en de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Om een breed draagvlak te garanderen onder alle betrokken partijen, worden momenteel gesprekken gevoerd met onderwijsverstrekkers en vakbonden. Deze gesprekken zijn erop gericht om effectieve manieren te vinden om bekwame leraren en schoolleiders te behouden en aan te trekken. 

De minister werkt op dit moment al aan de arbeidsvoorwaarden voor de masteropleiding in het basisonderwijs (zie ook 14.1, ECEC). Daarnaast vermeldt de Beleidsnota 2024-2029 dat startende leraren in hun eerste jaar 80% van hun werktijd zullen kunnen besteden aan lesgeven en andere taken, terwijl 20% wordt gereserveerd voor inductieondersteuning. Ook de lerarenopleiding (Initial Teacher Education, ITE) zal worden herzien om beter aan te sluiten bij de behoeften van leraren en drempels voor een vlotte instroom in het onderwijs weg te nemen. Verder worden aanvullende maatregelen uitgewerkt om beleidsmaatregelen uit de vorige legislatuur voort te zetten. Dit omvat onder andere dat zij-instromers tot 15 jaar anciënniteit kunnen laten valideren na 2025, een lerarenbonus (waardoor leraren een verminderd lesrooster kunnen krijgen om lesgeven te combineren met een formele lerarenopleiding) en meer flexibiliteit in de inzet van middelen van primaire naar secundaire processen om de werkdruk van leraren te verlichten. 

Leersteun, een aparte organisatie opgericht in 2023, biedt al structurele ondersteuning aan leraren en schoolteams die in hun klas geconfronteerd worden met uitdagingen bij leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. 

In 2025 keurde het Vlaams Parlement nieuwe minimumdoelen voor het gewoon en buitengewoon basisonderwijs goed. Deze doelen leggen vast wat alle leerlingen minimaal moeten kennen en kunnen, met een focus op Nederlands, wiskunde en wetenschap en techniek.  

Aan het einde van het kleuteronderwijs zijn de minimumdoelen voor Nederlands (woordenschat en luistervaardigheid) en wiskunde (getalbegrip) te bereiken op populatieniveau. Aan het einde van het basisonderwijs gelden voor Nederlands en wiskunde te bereiken doelen op individueel niveau.  

Voor leerlingen die aan het einde van het basisonderwijs de minimumdoelen voor Nederlands niet halen maar toch overgaan, plant Vlaanderen een verplichting om wekelijks drie extra lesuren Nederlands te volgen in het secundair onderwijs. Deze drie uur extra bovenop het curriculum zijn een onderdeel van het brede plan Ieder kind taalheld, dat inzet op de kennis van de instructietaal als fundament voor een kennisrijk- en dus taalrijk curriculum. 

In haar Beleidsnota 2024-2029 legt de Vlaamse Regering een grote nadruk op taalvaardigheid in de onderwijstaal, het Nederlands.  

Het Plan Nederlands/Ieder kind taalheld zet in op de verwerving van de vier geïntegreerde talige vaardigheden (luisteren, spreken, lezen en schrijven) en zal ook het eerdere Leesoffensief in dit bredere taalkader meenemen. De aanpak start vanaf het voorschoolse traject (kinderopvang) om dan vanaf de kleuterklas doorheen het lager onderwijs tot en met het eerste leerjaar van het secundair onderwijs zowel in te zetten op taalrijke versterking (bv. via de professionalisering van de leerkrachten en de aanwezigheid van een taalexpert in elke school, taalrijke lesmaterialen voor alle zaakvakken) en een aanzienlijk luik remediëring voor leerlingen die het nodig hebben. De remediëring gaat van pre-teaching, over aparte taalklassen Nederlands voor leerlingen met onvoldoende kennis van de instructietaal om het reguliere curriculum te kunnen volgen, tot 3 u extra taalles Nederlands voor wie bepaalde deelaspecten van het Nederlands niet onder de knie heeft.  Het Plan Nederlands/Ieder kind taalheld (2024-2029) baseert zicht op eerder onderzoek (o.a. over professionaliseringsinitiatieven voor leerkrachten in het basisonderwijs), een verscheidenheid aan evidence-informed ondersteuningsmaterialen, en zal op deze manier direct bijdragen aan de implementatie van een nieuw kennisrijk curriculum via de nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs. 

Voor de ontwikkeling van het brede scala aan interventies zal het Departement Onderwijs en Vorming Vlaanderen samenwerken met een aantal partners, zoals Leerpunt en de Nederlandse Taalunie, een intergouvernementele organisatie voor het Nederlands, die concreet acht (ook virtueel beschikbare) modules zal aanbieden over taalverwerving, remediëring en de link met de nieuwe minimumdoelen.